Twee objecten met exact dezelfde naam.
Twee vermeldingen in het register van cultureel erfgoed van de prefectuur Yamagata hebben dezelfde titel. Beide beschrijven een nagamaki zonder signatuur, traditioneel toegeschreven aan Katayama Ichimonji, samen met de bijbehorende montuur (koshirae). Beide exemplaren bevinden zich in de Uesugi Shrine in Yonezawa. Indien de beschrijvingen worden geopend, blijkt echter dat het om twee verschillende objecten gaat. Het lemmet van het ene meet 95,7 centimeter, terwijl dat van het andere 93,6 centimeter bedraagt. Eén vermelding beschrijft een oude inscriptie op een schede. Beide beschrijven pareerstijken in een chrysantmotief. Het meest interessant is dat de vermeldingen het woord 'naginata' gebruiken om over de objecten te spreken, terwijl ze in de titel 'nagamaki' gebruiken. Deze schijnbare tegenstrijdigheid vormt een uitstekende inleiding tot de collectie.
Een persoon die het verschil tussen een nagamaki en een naginata probeert te achterhalen, verwacht meestal twee silhouetten en een regel. De schrijn biedt iets nuttigers. Een lang, houten handvat kan de naam leveren waarmee het hele object wordt herkend. Het metaal in dit object kan behoren tot een familie van gebogen messen, die met een ander woord worden omschreven. Een latere beheerder kan zowel de kling als de generaties later vervaardigde montering bewaren. Een catalogustitel moet mogelijk al deze drie feiten in een paar woorden weergeven. Daarom wordt het onderscheid vaak duidelijker wanneer een lezer een specifiek object volgt in verschillende documenten, in plaats van afbeeldingen zonder onderschriften met elkaar te vergelijken.
De Muromachi-periode neemt een bijzondere plaats in in dit verhaal. Het staal van de Yonezawa-collectie is toegewezen aan een eerdere periode, terwijl de oude monturen (koshirae) het mogelijk maken om te bestuderen hoe latere eigenaren het presenteerden. Een ander nagamaki in Sendai is op zichzelf gedateerd in de late Muromachi-periode. Een lemmet van Katsumitsu in Tokio draagt een datum uit het begin van de zestiende eeuw. Gezamenlijk laten deze objecten ons toe een erfelijk middeleeuws lemmet te vergelijken in een latere ensemble, een werk dat is opgenomen onder de naam nagamaki, en een gesigneerd werk dat is opgenomen als een naginata. Geen enkel van deze objecten hoeft voor elk langhandvatobject ooit in Japan gemaakt te staan.

Van de houten greep naar het binnenste
De nagamaki roept een lang, omhullend beeld op. In de bekende Engelse benadering trekt de verlengde greep, vaak omwikkeld zoals zwaarden, de aandacht, terwijl beschrijvingen van een naginata meestal de nadruk leggen op het gebogen lemmet op een schacht. Dit zijn observaties over complete objecten. Verwijder de houten onderdelen uit het zicht en een van de belangrijkste bronnen van onderscheid verdwijnt. Een lemmet dat op een witte achtergrond ligt, kan zijn volledige lengte in metaal behouden, maar vertelt ons weinig over de afwerking, de omvang, de lengte of de omwikkeling van het hout waarmee een eerdere eigenaar het combineerde. Dat is een beperking van zowel de beschikbare bewijsstukken als van de fotografie.
| Catalogusbeschrijving | Zichtbaar of gedocumenteerd kenmerk | Vraag bij de catalogustekst |
|---|---|---|
| Nagamaki met bewaarde montering | Lengte en materiaal van de omwikkelde greep | Zijn kling en montering samen gedateerd? |
| Naginata met bewaarde montering | Gebogen kling met bewaarde schacht of beslag | Welke maten hebben betrekking op het staal en welke op de montering? |
| Kling zonder montering | Kling, angel en eventuele inscriptie | Vermeldt het bijschrift een gedocumenteerde eerdere montering of wordt het type afgeleid? |
| Aanduiding als naoshi | Stuk dat volgens de catalogus later is omgevormd | Welke kenmerken van vóór de wijziging zijn behouden? |
De gemeten klinglengte volstaat niet om een verdwenen montering te reconstrueren. Neem bij het citeren voorbehouden als ‘toegeschreven aan’ over.
Bronnen · Yamagata prefectuur, toeschrijving Norikane. · Prefectuur Yamagata, Katayama Ichimonji, registratie 1057.
De nakago is het deel van het metaal dat doorloopt in de handgreep. Een museum kan de angel afbeelden om een signatuur, vijlsporen of openingen voor de montering te laten zien. De buitenkant van de grip omhult een deel van het metaal. Deze onderdelen overlappen elkaar ruimtelijk, dus het simpelweg optellen van de lengte van het staal en de complete houten constructie zou een deel van het object dubbel tellen. Evenzo verwijst een gepubliceerde bladlengte meestal naar het zichtbare deel van het blad, zoals dat conventioneel wordt gemeten. Het is geen vervanging voor de lengte van de tang of een meting van de schacht. Drie getallen die in het Engels allemaal klinken als de lengte van een zwaard, kunnen in werkelijkheid heel verschillende afstanden beschrijven.
Dit is vooral belangrijk in de discussie over verhoudingen. De regionale beschrijvingen van de twee werken van Katayama vermelden de lengte en kromming van het lemmet en omschrijven de tangen (nakago) als origineel. Ze geven echter geen vermelding van de gemeten houten greep en een gemeten lengte van de tang, waardoor een betrouwbare verhouding voor elk ensemble niet kan worden berekend. Een getalsverhouding die aan een andere montering is ontleend, zegt iets over dat andere voorwerp. Zelfs een afbeelding van de complete bajonet (koshirae) naast een onbewapend lemmet, heeft een gemeenschappelijke schaal, een gedocumenteerde koppeling en een ondubbelzinnig beeld van beide uiteinden nodig voordat het een numerieke conclusie kan ondersteunen. Een catalogus kan nog steeds een uitstekende kwalitatieve vergelijking mogelijk maken, zelfs zonder die ontbrekende metingen te vermelden.
De Yonezawa-groep wordt nauwlettend onderzocht.
Neem eerst het exemplaar van 95,7 centimeter. In de provinciale registratie nummer 1057 staat de kromming vermeld als 4,1 centimeter. Het lemmet is gemaakt van gemêleerd staal en heeft een klein, op een knoflooktand gelijkend, gehard patroon dat in een bepaalde richting loopt. De hoofdrichel heeft een kleinere, bijbehorende richel. Een inscriptie op een oude schede associeert het met Katayama Ichimonji en geeft een waardering in goud. Dat laatste punt is opmerkelijk informatief. De inscriptie vermeldt een oordeel dat iemand belangrijk genoeg vond om te bewaren, samen met het lemmet. Het is een ander soort bewijs dan een makersmerk op het staal. De toevoeging in de titel dat de toeschrijving traditioneel is, heeft daarom een belangrijke functie.
Entry 1058 vermeldt een lengte van 93,6 centimeter en een kromming van 4,2. De tekst plaatst opnieuw het beginpunt van het lemmet in de Kamakura-periode en beschouwt de toeschrijving in overeenstemming met de kwaliteit van het werk. De beschrijving van de groeven is korter. De twee objecten hebben voldoende overeenkomsten dat een snel samengesteld onderschrift details van beide kan gebruiken zonder een lezer af te schrikken. In een verzamelgeschiedenis kan een inscriptie van een schede op deze manier van het ene object naar een ander, naburig object overgaan. Het bijhouden van de nummeraanduidingen per provincie, naast de afmetingen, maakt het mogelijk om zelfs deze bijna identieke objecten te identificeren, ondanks dat hun Engelse titels identiek kunnen zijn.
Een derde object, registratie 1056, draagt de traditionele toeschrijving aan Norikane. De vermelde lengte van het blad is hier 79,9 centimeter. De beschrijving van de bekleding (koshirae) is bijzonder uitgebreid. Het handvat is afgewerkt met zwarte lak, en de metalen details omvatten een koperen mondstuk en een ijzeren uiteinde in de vorm van een ginkgo. De tsuba (knop) is versierd met openwerk in een chrysantmotief. Dergelijke details veranderen het beeld dat opgeroepen wordt door de eenvoudige omschrijving 'lang omwikkeld handvat'. Elk onderdeel draagt bij met een ander materiaal, kleur en een eigen versiering. De herhaling van bepaalde elementen binnen de collectie maakt de verschillen duidelijker, in plaats van de objecten uitwisselbaar te maken.
De beschrijvingen noemen de ribbeltextuur van het handvat "sendan-maki". Het zou overhaast zijn om elke vermelding van het karakter voor "wikkelen" te vertalen naar een beschrijving van zichtbaar zijde van een bekende kleur en datum. Lak kan een onderliggende structuur verbergen, en het benoemen van een specifieke behandeling is anders dan het identificeren van elk materiaal in het interieur. Wanneer het document zwart lak en een ijzeren detail vermeldt, kunnen we zeer specifiek zijn. Wanneer het een gestructureerd of geribbeld oppervlak beschrijft zonder vezelanalyse, is het beter om de tekst op dat niveau van precisie te laten. Een museumbezoeker die het vakmanschap bestudeert, haalt meer voordeel uit dat onderscheid dan uit een kleurrijke reconstructie die als een zekerheid wordt gepresenteerd.
Een lemmet met de datum 1503 en een foto die in 1957 is gepubliceerd.
De eerste foto in dit artikel toont de naginata van Katsumitsu, onderdeel van de collectie van het Nationaal Museum van Tokio, en dateert uit 1503. Het transporteert ons naar de Muromachi-periode, waarbij een specifiek kunstenaar en een exacte datum aan een object zijn verbonden. Plaats die foto in gedachten naast de Yamagata-documenten. De foto uit Tokio toont het zichtbare metaal aan een modern publiek. De aantekeningen in de schrijn geven een beschrijving van de versierde houten en ijzeren omgeving van oudere zwaarden. Ze vullen elkaar precies aan omdat hun accenten verschillen. We hoeven geen zestiende-eeuwse steel voor de naginata van Katsumitsu te bedenken om de foto te gebruiken om een zwaard uit die periode te bespreken.
De tweede afbeelding is afkomstig uit een publicatie uit de twintigste eeuw, gewijd aan nationale schatten. De naginata van Sukemitsu is voorzien van een datum uit de Gen'ō-periode, wat overeenkomt met 1320. De catalogusfoto werd in 1957 gepubliceerd. Die twee datums horen op verschillende plaatsen op een tijdlijn. De eerste datum identificeert het historische zwaard, terwijl de tweede datum aangeeft hoe veel lezers het voor het eerst konden zien. Een zwart-wit afbeelding geeft een ongewone helderheid aan de verhouding tussen de vorm, het metaal en de lege achtergrond. Bovendien vertaalt het materiële verschillen die in een museum mogelijk direct zichtbaar zouden zijn, naar tinten grijs. Observeer wat de afbeelding vastlegt voordat u iets dat onduidelijk is, een kleur of materiaal toekent.

Een door Nagamitsu in Tokyo gesigneerde naginata vormt een verdere referentie. De beschrijving geeft een lengte van het lemmet van 50,3 centimeter en een kromming van 2,4. Er wordt ook gesproken over een fijne structuur van het oppervlak, een onregelmatig schaduwspel in het staal, en een combinatie van afgeronde en op kruidnagel lijkende vormen langs de geharde zone. Een ander voorbeeld van Nagamitsu, in het Sano Kunstmuseum, heeft eveneens een eigen catalogusomschrijving. Een naam als Nagamitsu beantwoordt de vraag naar het auteurschap; het identificeert echter niet één unieke naginata in alle collecties. Het lemmet in Tokyo heeft het inventarisnummer F-160. Die kleine aanduiding maakt het voor een lezer mogelijk om terug te keren naar het juiste object, nadat een zoekopdracht in het Engels meerdere mogelijke afbeeldingen heeft opgeleverd.
De datums waarop deze voorwerpen bewaard zijn gebleven, plaatsen de Nanbokuchō-periode in een breder perspectief. De Sukemitsu en het oudere staal in Yonezawa leveren bewijs dat dateert van vóór de veertiende-eeuwse opsplitsing van de hoven. De gedateerde Katsumitsu levert bewijs uit een aanzienlijk later tijdperk. De geschiedenis tussen deze twee kan niet worden gereconstrueerd door simpelweg één beeld bij elkaar te 'rekken' tot het op het andere lijkt. Oorlogvoering, patronage, erfopvolging en het behoud van specifieke collecties hebben allemaal bijgedragen aan de selectie van objecten die uiteindelijk in musea zijn terechtgekomen. Een zwaard dat gemakkelijk gefotografeerd kon worden en in perfecte staat is bewaard gebleven, en een lange houten bekleding (koshirae) die eeuwenlang zorg vereiste, hadden heel verschillende kansen om ons te bereiken. Een hiaat in een vitrine hoeft niet noodzakelijk een hiaat in de middeleeuwse praktijk aan te duiden.
Een laat-Muromachi-exemplaar uit de verzameling van de familie Date
Het stadsmuseum van Sendai registreert een nagamaki als nummer 3529, onderdeel van de collectie cultureel erfgoed dat is geschonken door de Date-familie. Het dateert het werk in de late Muromachi-periode en geeft een lengte van het lemmet van 97,4 centimeter. Bovendien is er een inscriptie in rood lakwerk, die een traditie oproept met betrekking tot Musashibō, de figuur die bekend staat als Benkei. De registratie vermeldt twee interessante beweringen van verschillend type. Een voormalige eigenaar of beheerder wenste een herinnering verbonden aan het object mee te geven. De eigen datum van het museum plaatst het geregistreerde werk vele generaties na de historische context van de bekende figuur. Een geschiedenis van de legende is mogelijk zonder de inscriptie te beschouwen als een eigentijds bewijs van persoonlijk eigendom.
Vergelijk de rode lak in Sendai met de inscriptie op de oude schede in de sectie Katayama. De eerste vertelt een verhaal over een persoon. De andere geeft een oordeel over het auteurschap en de waarde. Beide transformeren een object in een klein archief. In tegenstelling tot letters op een moderne museummuur, kon deze inscriptie meereizen met het object dat ze beschreef. In tegenstelling tot een handtekening van een middeleeuwse maker, hoeft de datum niet samen te vallen met de fabricage van het staal. Deze verschillen gaan vaak verloren wanneer een Engelstalige onderschrift elk stuk tekst een 'inscriptie' noemt en het oppervlak waarop het is aangebracht negeert. Op de tang (nakago), op hout en in rode lak staan korte zinnen met grote historische gevolgen.
Van een lange montering naar een wakizashi
Het Tokugawa Art Museum bewaart een werk dat tegenwoordig in een andere vorm bekendstaat dan die van zijn vroegere lange montering. Namazuo Tōshirō is gecatalogiseerd als een wakizashi met de signatuur Yoshimitsu. Het museum verklaart de naam ‘meervallenstaart’ uit de omtrek die ontstond toen een nagamaki tot kort zwaard werd omgevormd. Het vermeldt de huidige afmetingen en de gedocumenteerde latere geschiedenis. Het verslag van de brand in Osaka in 1615 en het daaropvolgende opnieuw harden betreft een andere ingreep. Dat er meerdere wijzigingen zijn geweest, is geen reden om ze allemaal aan hetzelfde jaar toe te schrijven.
De term "naoshi" in deze context drukt het idee van wijziging uit. "Nagamaki-naoshi" en "naginata-naoshi" kunnen daarom voorkomen in beschrijvingen van messen waarvan de oorspronkelijke vorm is gewijzigd. In latere collecties werden sommige objecten aangepast aan kataná- of wakizashi-monturen. Andere objecten konden van meet af aan worden gemaakt met een vorm die doet denken aan een aangepast exemplaar. Een punt zonder een opvallende yokote, of een vorm die wordt omschreven in overeenstemming met een bloemblad van een iris, bewijst op zichzelf niet de datum of dat ooit een lang handvat bestond. De geschiedenis van een wijziging en de gelijkenis met het resultaat van een wijziging zijn afzonderlijke historische beweringen.

Het hierboven afgebeelde korte zwaard met montering uit het Metropolitan Museum laat ter vergelijking zien wat een museum onder een wakizashi-ensemble verstaat. Dit is een apart kunstwerk en er wordt hier geen claim geuit dat dit de verloren bekleding (koshirae) van Namazuo is. Het bekijken van een zwaard en de bijbehorende versieringen samen helpt te begrijpen waarom een familie verschillende keuzes maakte over wat ze wilden bewaren. Een zwaard met een gewijzigd lemmet kon een nieuwe buitenkant krijgen, passend bij zijn huidige identiteit. Oudere onderdelen konden onafhankelijk blijven bestaan, of details daarvan konden schriftelijk worden vastgelegd. Wanneer een inventarislijst zich beperkt tot het zwaard zelf, kan deze in feite een ononderbroken keten van eigendom beschrijven, ondanks een aanzienlijke verandering in het uiterlijk.
Het onderscheid blijft geldig in de Edo-periode. Een lang zwaard dat is ingekort voor een nieuwe montuur (koshirae) kon worden gepresenteerd tussen andere zwaarden, waarbij de oorspronkelijke identiteit soms werd vermeld in een notitie over de vorm. Tegelijkertijd kon een bewust verouderde vorm gewaardeerd worden als referentie naar een ouder model. Het bepalen van de datum van een latere montuur is relatief eenvoudig als de lak, de versieringen, de inscripties of de documentatie kunnen worden gedateerd. Het vaststellen van de datum van de wijziging van het zwaard zelf kan lastiger zijn. Een ensemble uit de Edo-periode laat zien dat het zwaard in zijn toenmalige vorm was op het moment dat de combinatie zeker kan worden vastgesteld. Dit betekent echter niet automatisch dat de wijziging plaatsvond in het jaar waarin het ensemble werd voltooid.
Waarom de tekst op het etiket belangrijk is.
Een laatste foto toont Iwakiri Nagatsuka Tōshirō, een dolk die in Tokyo geassocieerd wordt met Yoshimitsu. De combinatie van namen maakt dit een leerzame vergelijking. De naam Tōshirō komt voor bij verschillende bekende zwaarden. Een zoektocht naar dat deel van Namazuo's naam kan gemakkelijk een foto opleveren van een ander authentiek werk van dezelfde maker. De afbeelding kan er perfect geloofwaardig uitzien in een discussie over een voormalig nagamaki, terwijl deze in werkelijkheid een compleet andere vorm heeft. De identificatie van een illustratie is voor dit onderwerp net zo belangrijk als de scherpte ervan. Voor wat betreft de huidige vorm van Namazuo, is het registratiedossier van het Tokugawa Art Museum de meest directe en tijdgenootse bron.

De term "mounting" kan in deze documenten te algemeen overkomen voor het werk dat het eigenlijk verricht. Het kan verwijzen naar de houtconstructie die een as ondersteunt, verschillende lagen afwerking, het gestructureerde handvat, de beschermkap en een zorgvuldig gevormd uiteinde. Een lezer die de groep voorwerpen bestudeert, zou in eerste instantie wellicht alleen de herhaling van zwart lak opmerken. Vervolgens beginnen de koperen details en het ginkgo-vormige ijzeren uiteinde van het Norikane-exemplaar het te onderscheiden van de andere. Uiteindelijk onthullen de documenten een verdere nuance: het oudere staal en de latere bevestiging. Bekeken in die volgorde, dragen de versieringen hun eigen verhaal van vakmanschap en selectie, in plaats van simpelweg een kader rond een lemmet te vormen.
Voor een tentoonstellingsontwerper is dit een ongebruikelijke keuze. In plaats van een object met een lang handvat af te wisselen met een conventioneel zwaard, plaats de twee regionale items naast elkaar, in dezelfde schaal. Laat de bezoeker eerst de bloemtoppen van de chrysant en het ritme van het zwarte oppervlak ontdekken, voordat hij de naam van de maker leest. Vervolgens kan de oude inscriptie van de schede worden geplaatst naast het specifieke werk waarvoor deze is gedocumenteerd. De bezoeker kan zo zien hoe een visuele vergelijking vragen oproept over identiteit, die het schriftelijke document kan beantwoorden. De schijnbare overbodigheid van het presenteren van twee werken met een vergelijkbare titel, wordt juist de reden om beide te tonen.
Lees de twee titels van Katayama nogmaals door. De identieke formulering is nog steeds passend. Het auteurschap is gekwalificeerd, de indeling als registratie van nagamaki, en de omschrijving van de bijbehorende houder vertelt ons waarom dit ensemble aandacht verdient, los van het materiaal waarvan het is gemaakt. De verschillen horen thuis in de beschrijvingen onder de titels, waar afmetingen, inscripties en de opeenvolging van oppervlakken uitgebreid kunnen worden beschreven. Een goed antwoord op de vraag over nagamaki en naginata begint daar. Identificeer het werk, specificeer het onderdeel waarover gesproken wordt, en let op welke periode de catalogus aan elk onderdeel toekent. De twee woorden worden dan manieren om een specifiek object beter te begrijpen dan elk woord afzonderlijk zou kunnen laten zien.
Voor de naam van het object die in Engelstalige labels wordt gebruikt, zie de naginata in Japanse collecties.
Vragen en antwoorden
Hoe verschillen de nagamaki en de naginata in museumarchieven?
Nagamaki vestigt vaak de aandacht op de lange, omwikkelde greep. Naginata kan de klingvorm aanduiden. De beschrijvingen uit Yamagata gebruiken beide termen voor afzonderlijke ensembles van de familie Uesugi.
Wat is een nagamaki?
Het is een Japans voorwerp met een kling en een verlengde greep. De monteringen uit de Muromachiperiode in het Uesugi-heiligdom laten meer zien dan alleen de omtrek van de klingen.
Wat is de angel van een zwaard?
De nakago is het metalen verlengstuk van de kling binnen in de greep. Zijn lengte en de uitwendige lengte van een houten schacht zijn twee verschillende maten.
Wat is een stootplaat?
De stootplaat, of tsuba, is het onderdeel bij de overgang naar de greep. De beschrijvingen uit Yamagata vermelden ijzeren stootplaten met opengewerkte chrysantenmotieven.
Wat is een wakizashi in het Namazuo-register?
Het is de huidige vorm als kort zwaard. Het Tokugawa Art Museum noemt een nagamaki als eerdere vorm en geeft een huidige klinglengte van 38,5 cm op.
Waarop in deze documenten wordt verwezen met de aanduiding "Muromachi-periode"?
Bij de Uesugi-groep kan de datering slaan op de bewaarde montering van een oudere kling. Het museum in Sendai dateert een andere nagamaki, die van de familie Date, in de late Muromachiperiode.
Films en lezingen
Het Met — De kunst van de samurai — Een inleiding
JASA: Japanese Art Society of America — Samurai Splendor: Sword Fittings from Edo Japan (Lezing door Markus Sesko)
Collectiegegevens en verdere literatuur
- Yamagata prefectuur, toeschrijving Norikane.
- Prefectuur Yamagata, Katayama Ichimonji, registratie 1057.
- Prefectuur Yamagata, Katayama Ichimonji, registratie 1058.
- Stedelijk Museum Sendai, nagamaki van de familie Date
- Nationaal Museum van Tokio, Nagamitsu naginata F-160
- Tokugawa Kunstmuseum, Namazuo Tōshirō.
- Wat is een nagamaki? Bewijs uit Japanse bronnen.
