Tsurumaru Kuninaga: Gojō Kuninaga’s tachi uit de Heianperiode, de schenking van de familie Date en keizerlijke bronnen

Een naam, afgedrukt naast drie foto's.

Op een pagina in een Japans tentoonstellingsalbum zijn drie afbeeldingen van een zwaard weergegeven tegen een zwarte achtergrond. De punt is te zien aan de linkerzijde, de inscriptie in het midden en de complete omtrek aan de rechterkant. Het meest informatieve detail is wellicht de smalle kolom met tekst naast de afbeeldingen. Hierin wordt het zwaard geïdentificeerd als een 'tachi', gesigneerd door Kuninaga, en wordt de bekende naam 'Tsurumaru' vermeld. Bekijk de afbeelding zonder de onderschrift en u ziet een elegant, gebogen lemmet en enkele ingekerfde tekens. Leest u het onderschrift zonder de afbeelding, dan mist u de kans om te zien welke delen van het object de redactie noodzakelijk achtten voor de identificatie.

Tachi, afgebeeld in de museumfoto, is toegeschreven aan Tomonari.
Tachi, afgebeeld in de museumfoto, is toegeschreven aan Tomonari.. Kakidai (Wikimedia Commons). Beeldrecht. De eerdere catalogusvergelijking is Tsurumaru, tachi gesigneerd Kuninaga, historische tentoonstellingsplaat (digitalisering: Nationale Parlementsbibliotheek van Japan).

De afbeelding van Tsurumaru waarnaar het bijschrift verwijst, komt uit een gedigitaliseerd tentoonstellingsalbum van de Japanse parlementsbibliotheek. Het is een waardevol document dat inzicht geeft in de manier waarop Tsurumaru voor de oorlog in het openbaar werd gepresenteerd. Een zwart vlak isoleert het metaal, waardoor de omgeving die ons informatie zou kunnen geven over het leven van de eigenaar of hoe het object bij het keizerlijk huis is terechtgekomen, is weggevallen. Die informatie moet uit andere bronnen komen. Een manuscript in Tenri, een verslag van een presentatie door de Date-familie, een lijst van een tentoonstelling in Tokyo en de schatkamer van een Kyoto-heiligdom bewaren elk een ander deel van het verhaal. Geen van deze bronnen kan de andere vervangen.

Wat de lijst van tentoongestelde werken in Tokio vertelt

Het Nationaal Museum van Tokio vermeldde Tsurumaru als nummer 91 op de tentoonstelling ter viering van het twintigjarig troonjubileum van de keizer in 2009. De inventarislijst vermeldt het type object, de inscriptie, de bekende naam, de toeschrijving aan Gojo Kuninaga, en een Heian-datum uit de twaalfde eeuw. Daarnaast wordt een categorie van beheer vermeld: gyobutsu, een bezit van de keizer. Andere zwaarden in dezelfde tentoonstelling vermelden het Museum van de Keizerlijke Collecties, Sannomaru Shozokan, in de betreffende kolom. De organisatoren hadden een reden om dit onderscheid te behouden. Een tijdelijke tentoonstelling in Tokio kon objecten samenstellen die toebehoorden aan verschillende beheerinstanties.

Vijf vermeldingen onder de naam Tsurumaru.
Bron Waarop te letten Wat het kan vaststellen.
Keizerlijk overzicht van deelnemers. Catalogusnummer, titel, signatuur en bruikleengever Bevestigt welk werk er bij die gelegenheid werd getoond.
Afbeelding uit een vroege tentoonstellingscatalogus Afbeelding van de tekst en aanzichten van het lemmet. Beschrijft het object zoals het in die editie is weergegeven.
Middeleeuwse smidsenlijst. Namen, voorlezingen en groepen. Beschrijft een naamgevingstraditie die in het manuscript voorkomt.
Geschiedenis van de familie Date De schenking en de identiteit van de ontvanger Levert bewijs voor de latere keten van bewaring.
Heiligdom registratie. Hoe het tentoongestelde werk wordt beschreven. Onderscheidt een modern exemplaar van het oorspronkelijke, keizerlijke stuk.

Houd de catalogustitel en registratienummer met verwijzing. Deze naam komt ook voor in latere edities en moderne culturele representaties.

Bronnen · Nationaal Museum van Tokio, inventarislijst voor de keizerlijke tentoonstelling, nummer 91. · Tenri Centrale Bibliotheek, middeleeuws Kaji myojiko-manuscript.

Deze onderscheid maakt een verschil in wat een lezer redelijkerwijs kan beweren. "Keizerlijk bezit" is een passende term voor een object dat door het keizerlijk huis wordt gekoesterd. "Nationaal Monument" verwijst naar een specifieke status binnen het Japanse systeem voor de bescherming van cultureel erfgoed. Het zijn verschillende uitspraken over een object, en elk vereist zijn eigen bewijs. De lijst van Tokyo ondersteunt de "keizerlijke" aanduiding voor Tsurumaru. Het biedt de onderzoeker echter geen basis om het over te plaatsen naar de permanente collectie van het museum, in verband met een naburig zwaard. Ook maakt een uitleenperiode voor een specifieke tentoonstelling niet inzichtelijk dat het zwaard vandaag de dag tijdens een regulier bezoek in het museum te zien is.

De volgorde van de items biedt een eenvoudige bescherming tegen fouten. Let op zowel het nummer als de naam van het object, en volg vervolgens die rij naar de laatste kolommen. Een foto van een afgedrukt controleformulier kan direct naast de naam van de maker worden bijgesneden, waarbij de institutionele toeschrijving buiten beeld blijft. Een online overzicht kan de betrokken partijen reduceren tot de naam van het organiserende museum. Terugkeren naar de volledige rij herstelt een aanzienlijke hoeveelheid informatie, zonder dat er nieuwe aannames nodig zijn. Bovendien wordt precies vastgelegd wat op een bepaalde datum bekend was, wat van belang is bij het vergelijken van een tentoonstellingsverslag met een recentere publicatie van een museum.

Gojo, Yamashiro, en de maker genaamd Kuninaga.

Gojo is een plaatsnaam die geassocieerd wordt met Kyoto. Yamashiro is de oudere, provinciale benaming die voorkomt in verslagen over de eerste smeden van de stad. Een mededeling van het Osaka Museum of History legt de traditionele link tussen Kuninaga en Gojo uit en plaatst zijn werk in de kring van de Sanjo-traditie. Dezelfde mededeling bespreekt een ander werk, een ken dat toebehoort aan de Kumata-schrijn. Die vergelijking is bijzonder nuttig. Een makersnaam kan voorkomen in de geschiedenis van meer dan één bestaand object, terwijl een bekende naam, zoals Tsurumaru, een specifiek zwaard binnen die bredere geschiedenis identificeert.

De beschrijvingen in de Osaka-catalogus en die van het lange, gebogen tachi in de tentoonstelling in Tokyo verschillen. Het feit dat beide objecten aan dezelfde smid worden toegeschreven, maakt ze niet uitwisselbare afbeeldingen. Evenzo kan de naam Kuninaga in een verslag van een andere school of een ander tijdperk niet zomaar in deze biografie worden overgenomen. De locatie, periode, type object en de formulering van de inscriptie verkleinen de mogelijkheden. Gecombineerd bieden ze een veel betere identificatie dan een simpele zoektocht naar de naam van een maker. Met name bij werken uit Kyoto zijn de herkenbare plaatsnamen die door de eeuwen heen blijven bestaan, reden waarom deze andere kenmerken juist zo belangrijk zijn.

Mikazuki Munechika, afgebeeld hier ter vergelijking, is een ander gerenommeerd zwaard dat geassocieerd wordt met het vroege Kyoto, en een geval waarin een specifieke naam bijna even bekend is geworden als die van de maker. Het biedt de lezer een referentiepunt voor de historische context. De onafhankelijke catalogusgeschiedenis van dit zwaard is op zichzelf al een belangrijk aspect. Beide werken kunnen ons helpen te begrijpen waarom een hofstad van belang is voor de geschiedenis van het tachi, zonder ze toe te schrijven aan één eigenaar, één werkplaats of dezelfde juridische categorie. Goede vergelijkingen identificeren de gemeenschappelijke vraag even zorgvuldig als ze de gedeelde kenmerken van de objecten identificeren.

Okanehira, gesigneerd Kanehira, Nationaal Museum van Tokio.
Okanehira, gesigneerd Kanehira, Nationaal Museum van Tokio.Associatie voor Cultureel Erfgoed, Japan (via Wikimedia Commons). Openbaar domein. De eerdere catalogusvergelijking is... Mikazuki Munechika, tachi, Nationaal Museum van Tokio, via ColBase.

Een middeleeuws manuscript met twee kraanvogels.

Een van de sterkste bronnen voor de vroege geschiedenis van de naam is een boek. De centrale bibliotheek van Tenri bezit een afschrift van de Kaji Myōjikō uit 1452. De band bevat namen en genealogieën van smeden, beschrijvingen en verhalen. Volgens de bibliotheek staat bij Kuninaga een werk met de naam Tsurumaru, met een overlevering die het in verband brengt met de Kamakura-regent Hōjō Sadatoki. Een andere passage, over Munechika, noemt voor een werk onder meer de namen Tsurumaru en Chōmaru. De bibliothecaris onderscheidt deze tweede overlevering uitdrukkelijk van die over het bewaarde keizerlijke zwaard. Twee verwijzingen naar de kraanvogel vormen nog geen twee onafhankelijke getuigenissen van één gebeurtenis.

De datum van het kopieexemplaar verandert de waarde van het bewijsmateriaal op een interessante manier. Het document is een middeleeuws getuigenis van verhalen die toen in omloop waren. Het is later dan de gebeurtenissen in Sadatokis leven. Het kan een bewering ondersteunen dat een verhaal over het bezit van Kamakura al in de vijftiende eeuw bekend was. Het kan echter niet worden omgezet in een ontvangstbewijs ondertekend door de regent, of in een eigentijdse inventarislijst van zijn residentie. Dat verschil is informatief, in plaats van simpelweg het hele verhaal als waar of onwaar te bestempelen. Het vertelt ons welke delen van een traditie met zekerheid kunnen worden gedateerd.

Het boek presenteert een structuur die helpt uitleggen hoe namen zich kunnen verspreiden. De vermelding van een smid, bijvoorbeeld, biedt een compiler een plek om verhalen te verzamelen over werken die aan hem worden toegeschreven. Een object kan in de loop der tijd verschillende namen verwerven, en een naam die in het geheugen is gebleven door een vogel of een bloem, kan aan meer dan één object worden verbonden. Een latere overschrijver die probeert de informatie te begrijpen, werkt al met generaties van herinneringen. De moderne lezer kan die geschiedenis in stand houden door aan te geven over welke vermelding specifiek wordt gesproken. Het schrijven van "de vermelding van Kuninaga in het manuscript van Tenri" is een kleine verbetering ten opzichte van het simpelweg schrijven "middeleeuwse bronnen zeggen", maar het maakt een groot verschil in wat gecontroleerd kan worden.

Verwijst de kraanvogel naar een verloren beslagstuk?

Een kraanvogel met uitgeslagen vleugels, gevormd in een cirkel, is een bekend Japans motief. Dat maakt het aannemelijk dat een afbeelding van een kraanvogel op een voormalige zwaardmontuur direct geloofwaardig is. Echter, plausibiliteit is een onbetrouwbare indicator voor de leeftijd van een bepaalde verklaring. Een onderzoek naar een Japanse bibliotheek vroeg waar het idee vandaan kwam dat een kraanvogel op de verloren montuur van Tsurumaru zou kunnen passen. Het gepubliceerde antwoord wees op boeken van de geleerde Sato Kanzan. In de door de bibliothecaris genoemde bron is het een suggestie over wat de montuur ooit mogelijk heeft gedragen. Dezelfde reactie wijst lezers naar een naslagwerk waarin de reden voor de naam wordt beschreven als onbekend.

Die twee antwoorden kunnen naast elkaar worden bewaard. Een aantrekkelijke hypothese verklaart waarom iemand die naam zou hebben gebruikt. De constatering dat de oorsprong onbekend is, beschrijft het beschikbare bewijs. De eerste wordt misleidend wanneer een afbeelding van een willekeurig model wordt gepresenteerd alsof het het ontbrekende model documenteert. Een schrijver kan die fout vermijden met een precieze bijschrift. Een vergelijkbaar ontwerp kan laten zien hoe een kunstenaar vleugels en veren op een klein oppervlak heeft geplaatst. De datum, maker en huidige collectie van dat object behoren nog steeds tot het vergelijkingsstuk. Het heeft geen automatische plaats in de keten van eigendom van het keizerlijke zwaard.

De oude fotografische plaat is hier precies nuttig vanwege wat ze weglat. Er staat geen kraanvogel op de drie afbeeldingen. De inscriptie en de omtrek identificeren het object zoals het werd tentoongesteld. Ze bevestigen noch weerleggen een theorie over een eerdere buitenkant. Een lezer die de afbeelding in een moderne bibliotheekexpositie volgt, kan zien hoe gemakkelijk een tweede illustratie, geplaatst naast de eerste zonder uitleg, een hiaat zou kunnen vullen. Het is beter om de lege ruimte zichtbaar te laten. Het vertegenwoordigt een echte vraag over de relatie tussen de blijvende naam van een object en zijn veranderlijke omgeving.

Een gezin in Sendai en een keizer in Meiji-Japan.

Voor de latere geschiedenis is de familienaam Date van belang. Tenri's verslag identificeert Tsurumaru als een bezitting van de familie Date, die later aan keizer Meiji werd aangeboden. Dit is een duidelijker verband dan de lange ketens van middeleeuwse en vroegmoderne eigenaren die soms in populaire versies worden weergegeven. De aanbieding wordt over het algemeen geassocieerd met het bezoek van keizer Meiji aan Sendai in 1901 en met Date Munemoto. Een portret van Munemoto behoort tot die latere geschiedenis van het geslacht. Het zou een ernstige chronologische fout zijn om dit geschenk in de biografie van Date Masamune te plaatsen, enkel omdat hij tegenwoordig het meest bekende lid van de familie Date is.

Het stadsmuseum Sendai, een regionaal centrum voor de archieven van de Date-familie.
Het Sendai Stadsmuseum, een regionaal centrum voor de archieven van de Date-familie. 掬茶. CC BY-SA 4.0. De eerdere catalogusvergelijking is Historisch portret van Date Munemoto..

Wat betekent het dat een zwaard toebehoort aan een familie? Het bezit door een bepaalde afstamming kan zich uitstrekken over de levens van verschillende personen. De persoon die het zwaard in opdracht liet maken, de persoon die een inventaris liet opstellen, en de persoon die uiteindelijk het erfstuk presenteerde, kunnen allemaal verschillende mensen zijn geweest. In het Engels is het heel eenvoudig om de complexe geschiedenis van een familie samen te vatten in de bewering dat een bekende man een bepaald zwaard droeg. Dit onderscheid is vooral belangrijk in Sendai, waar de geschiedenis van een vroegmoderne regio en de geschiedenis van de voormalige regerende familie na de Restauratie, in verschillende politieke contexten spelen.

De prestigieuze presentatie gaf het object een nieuwe publieke geschiedenis, zonder de oude uit te wissen. De ontvanger maakte de nieuwe status van het zwaard begrijpelijk voor latere tentoonstellingsorganisatoren. De identiteit van de schenker behield de link met Sendai. Die link kon op haar beurt de manier waarop regionale instellingen en het publiek het object interpreteerden beïnvloeden, zelfs wanneer het elders werd tentoongesteld. Een object kan een belangrijk onderdeel zijn van de geschiedenis van een stad, zonder noodzakelijk deel uit te maken van de collectie van het stadsmuseum. De bijbehorende film over de collecties in Sendai geeft context voor de familie en haar culturele bezittingen; de openbare presentatie van Tsurumaru zelf is de tentoonstelling in Tokyo.

Een geschilderde keizer en een zwart-wit zwaard.

Het portret van keizer Meiji, vervaardigd door Takagi Haisui, voegt een andere vorm van representatie toe. Het is een schilderij, en dat moet ook worden erkend, zelfs wanneer een online reproductie het er fotografisch laat uitzien. Plaats het naast de documentaire afbeelding van Tsurumaru. De redacteuren van het album hebben een handtekening en een silhouet geïsoleerd, zodat kijkers een object kunnen identificeren. Een formeel portret creëert een openbaar beeld van een persoon voor een publiek dat hem mogelijk nooit in het echt zal ontmoeten. Beide afbeeldingen hebben historische waarde. Geen van beide is een foto van het moment waarop een erfstuk van de Date-familie in keizerlijk bezit kwam.

Mutsuhito, de Meiji-keizer, op een foto uit het Metropolitan Museum of Art
Mutsuhito, de Meiji-keizer, op een foto uit het Metropolitan Museum of Art Uchida Kuichi. CC0. De eerdere catalogusvergelijking is Gekleurd portret van keizer Meiji, geschilderd door Takagi Haisui..

Deze onderscheid is nuttig wanneer men de presentatie later in andere boeken verder volgt. Een portret van de schenker, een afbeelding van de ontvanger en een foto van het mes kunnen drie betrokkenen in de geschiedenis van een cadeau illustreren. Het samenvoegen van deze elementen is het werk van een moderne uitgever. Een authentiek, eigentijds presentatiemateriaal zou bewijs leveren van een andere volgorde, met een eigen auteur, datum en een praktisch doel. Indien dit document een tussenpersoon noemde of een specifieke gelegenheid vermeldde, zouden die details het verhaal kunnen veranderen. De opmaak van de pagina moet de zoektocht naar dergelijk bewijs stimuleren, in plaats van de indruk te wekken dat zo'n zoektocht overbodig is.

Waar bezoekers een Tsurumaru kunnen bekijken.

Het Fujinomori-heiligdom in Kyoto geeft een ongewoon gedetailleerd overzicht van haar schatkamer. Naast andere objecten vermeldt het heiligdom recentelijk aangeboden versies van Tsurumaru en Ichigo Hitofuri. De term die gebruikt wordt is 'utsushi'. Voor een bezoeker die specifiek is gekomen om iets te zien dat verband houdt met de keizerlijke tachi, is dit uitstekende informatie. Het geeft aan welk soort ervaring de schatkamer kan bieden. Een foto die in het heiligdom is genomen, kan een afbeelding zijn van een werk dat is gemaakt met referentie naar het beroemde zwaard en dat nu zelf een eigen geschiedenis van toewijding heeft. Het heeft een onderschrift nodig dat die geschiedenis op zijn eigen manier vastlegt.

Een utsushi wijzigt ook de historische context van de vergelijking. In plaats van een modern werk te gebruiken om elk detail van een oud object te reconstrueren, kunnen we ons afvragen wat een latere maker of opdrachtgever belangrijk genoeg vond om te onthouden. Selectie is een onderdeel van herinnering. Sommige kwaliteiten zijn gemakkelijker over te brengen in een nieuw werk, andere door middel van uitleg, en weer andere door het openbaar aanbieden ervan. In de gids van het heiligdom maakt de combinatie met een ander, specifiek genoemd werk, toewijding onderdeel van een bredere culturele praktijk. Dat is een aanzienlijke geschiedenis, zelfs zonder de huidige eigendom van het oorspronkelijke, keizerlijke object aan het heiligdom toe te schrijven.

Het lezen van een collectie, over twee eeuwen van catalogisering.

Digitale reproducties maken het mogelijk om oude foto's in een album vrijwel onbeperkt te vergroten. Vergrootten betekent echter niet dat er informatie ontstaat die niet in het origineel aanwezig was. Een schaduw in de buurt van een figuur kan afkomstig zijn van het oorspronkelijke oppervlak, de belichting van de fotograaf, de gedrukte plaat, of de scan. Een dunne witte rand langs de contouren kan de schijnbare breedte vergroten wanneer deze tegen een zwarte achtergrond wordt bekeken. De kromming in het beeld kan worden beschreven, maar een meting, gegeven met een decimale waarde, vereist een betrouwbare schaal of een geregistreerde meting van een museum. Drie afbeeldingen die samen worden afgedrukt, vormen een argument voor identificatie, en geen driedimensionale analyse.

Er is nog een klein raadsel in een tentoonstellingsalbum. Een gedigitaliseerd framenummer behoort tot de moderne scan, een gedrukt platenummer tot de originele publicatie, en een catalogusnummer tot het object in een specifieke tentoonstelling. Deze nummers kunnen allemaal verschillen. Wie in een vooroorlogs album nummer 91 zoekt omdat dat in 2009 in Tokio het nummer van Tsurumaru was, zoekt op de verkeerde plaats. Het behouden van de titel van het album, de bibliotheekidentificatie en de tekst die naast de afbeelding staat, bespaart de volgende lezer een mogelijk vruchteloze zoektocht. Het maakt ook de geschiedenis van reproductie zichtbaar, naast de geschiedenis van bezit.

Een tweede onderzoek naar de bibliotheek begint met een opmerkelijk eenvoudige vraag: waar kan een lezer een afbeelding van het zwaard vinden? Het antwoord wijst naar tentoonstellingsmateriaal en geïllustreerde boeken. Dit is een ander onderzoekslijn dan wanneer men vraagt wie het zwaard in Kamakura bezat. Een afbeelding in een recente publicatie kan het beste beschikbare beeld van het zwaard opleveren en weinig nieuwe informatie toevoegen over het middeleeuwse bezit. Een oud manuscript, zonder herkenbare afbeelding, kan echter onmisbaar zijn voor de geschiedenis van de naam. De bibliotheekcatalogus brengt deze materialen samen via hun gemeenschappelijke onderwerp. De taak om te bepalen welke bron een specifieke vraag beantwoordt, blijft voorbehouden aan de lezer. In het geval van Tsurumaru is het net zo belangrijk om te weten wanneer men van de afbeelding naar het manuscript moet overstappen, als om te weten waar beide te vinden zijn.

Tsurumaru overleeft op verschillende manieren in het publieke bewustzijn. De naam van Kuninaga vormt een herkenningspunt in het staal. Een middeleeuws manuscript bewaart meer dan één verhaal over een kraanvogel. Een presentatie van de Date-clan is opgenomen in de geschiedenis van het keizerlijk huis. Een heiligdom verklaart nu zelfstandig de reden van zijn toewijding, en een overzicht van een tentoonstelling maakt onderscheid tussen het originele object en stukken die van omliggende instellingen geleend zijn. Elke bron heeft iets specifieks te bieden. Gelezen in samenhang, laten ze ons de ontwikkeling van dit opmerkelijke object in de loop der tijd volgen, zonder elk ongedocumenteerd tijdperk in te vullen met een nieuwe, bekende eigenaar. Die terughoudendheid maakt de werkelijke verbanden tussen Kyoto, de herinnering aan Kamakura, Sendai en de keizerlijke collectie des te duidelijker.

Vragen en antwoorden

Wie maakte de tachi Tsurumaru Kuninaga?

Het Nationaal Museum van Tokio schrijft het tachi, gesigneerd met "Kuninaga", toe aan Gojo Kuninaga uit de provincie Yamashiro en dateert het uit de twaalfde-eeuwse Heianperiode.

Is Tsurumaru opgenomen in de collectie van het Sannomaru Shozokan?

De catalogus van de tentoonstelling in Tokio vermeldt Tsurumaru als keizerlijk bezit (gyobutsu). Bij andere bruiklenen staat het Sannomaru Shōzōkan afzonderlijk vermeld.

Wat is er bewijs voor een verband met Hojo Sadatoki?

De centrale bibliotheek van Tenri beschrijft een vermelding van Kuninaga in een in 1452 afgeschreven handschrift. Daarin staat de overlevering dat Sadatoki de eigenaar van het zwaard was.

Stond er een kraanvogel op een oorspronkelijk beslagstuk?

Een bibliotheekonderzoek naar deze vraag wijst erop dat de uitleg voortkomt uit een wetenschappelijke hypothese. De oorspronkelijke reden voor de naam blijft onzeker.

Wie heeft Tsurumaru aan keizer Meiji gepresenteerd?

De familie Date uit Sendai schonk het aan de keizer. De schenking wordt in verband gebracht met Date Munemoto en het keizerlijke bezoek aan Sendai in 1901.

Exposeert de Fujinomori-schrijn het originele keizerlijke object?

Het heiligdom beschrijft zijn Tsurumaru als een onlangs geschonken utsushi, een latere interpretatie van het beroemde lemmet.

Films en lezingen

TBC Tōhoku — Het vernieuwde stadsmuseum van Sendai toont de oorspronkelijke kleuren van de kunstschatten van de familie Date

Fotowandeling in Kyoto — Het Fujinomori-heiligdom, Tsurumaru Kuninaga en de vernieuwde hortensiatuin

Collectiegegevens en verdere literatuur

gerelateerde artikelen