Een tentoonstellingscatalogus van Japanse zwaarden lezen: datums, tijdperken en correcties

Op pagina 171 van de catalogus van de zwaardtentoonstelling van het Kyoto National Museum uit 2018 verscheen een klink onder de Momoyama-periode met een lengte van 70.7 centimeter. Raadpleegt u het correctieblad van het museum voor nummer 130, dan wordt de periode Edo en de lengte 58.9 centimeter. Een lezer had het eerste cijfer getrouw kunnen overnemen, het nauwkeurig naar inches kunnen omrekenen en er een volkomen verkeerde vergelijking omheen kunnen bouwen. De fout zou elke berekening hebben overleefd. De oplossing was een ander briefje.

Het blad is misschien slechts één pagina lang, maar het is een bijzonder goede inleiding tot het lezen van een tentoonstellingscatalogus. Het corrigeert datums, afmetingen, namen, credits en zelfs het opnemen van een vergrote foto. Elk type correctie beantwoordt een andere historische vraag. Volg ze door het boek en een zwaardcatalogus begint minder te lijken op een lijst van vaststaande feiten en meer op een reeks zorgvuldig geïndexeerde beweringen, elk verbonden aan een specifiek object, onderdeel, taal en editie.

Een boek, een zaal en een tijdschema

Swords of Kyoto liep van 29 september tot 25 november 2018. Het tentoonstellingsarchief van het National Museum vermeldt de locatie, de secties en een selectie van uitgelichte werken. De inventarislijst dient een ander doel. Deze koppelt genummerde werken aan hun tentoonstellingsroosters. Een catalogus kan de hele tentoonstelling tussen twee omslagen brengen, zelfs wanneer geen enkele individuele bezoeker dezelfde opstelling heeft kunnen zien. Twee lezers kunnen zich verschillende objecten uit dezelfde zaal herinneren en toch allebei gelijk hebben.

Neem de bij elkaar horende paravants die het Gion Festival uitbeelden. Het museum vermeldt de rechterparavant voor het eerste deel van de tentoonstelling en de linker voor het tweede. De gepubliceerde beschrijving stelt een historicus in staat de conceptie van het paar te bespreken. Een bewering over wat er op 10 oktober aan de muur hing, vereist ook het tijdschema. Evenmin bewijst de catalogusnaaststelling van een schilderij en een klink dat een fotograaf die langs een bepaalde galerijmuur keek, beide op één beeld had kunnen vangen. Een hoofdstuk is een ordening van ideeën. De inrichting had haar eigen ordening in ruimte en tijd.

Het onderscheid kan worden omgezet in een eenvoudige oefening. Stel u voor dat u een bijschrift maakt bij een foto, in bruikleen gegeven door iemand die de tentoonstelling bezocht maar zich alleen herinnert dat het herfst was. Een herkenbare paravant kan de datum aanzienlijk vernauwen. Een catalogusnummer alleen zou een verbinding met de tentoonstelling vaststellen, maar laat de datum mogelijk open. De twee soorten bewijsmateriaal sluiten naadloos op elkaar aan als het bijschrift het onderscheid bewaart tussen een identificatie en een gevolgtrekking. Zonder dat onderscheid wordt een nuttige aanwijzing de bron van een verzonnen datum.

Zes verschillende datums kunnen op één kaart passen

Een catalogus kan de datum vermelden die op een nakago is gegraveerd, een bredere toeschrijving aan een periode, een latere datum voor de koshirae, de datum waarop een instelling het object ontving, een tentoonstellingsdatum en de datum van de catalogus zelf. Er is geen strijd tussen deze datums zodra elk zijn eigen onderwerp heeft. De problemen beginnen in een database met een enkele kolom met het etiket jaar. Wat zou er in die kolom komen voor een gesigneerde klink die omgeven is door decoratief werk dat eeuwen later is vervaardigd?

Blade for a Sword (Katana); 2001.574, Metropolitan Museum of Art, weergave 3
Vergelijkend record uit New York: een andere institutionele foto van Masazane's klink, 2001.574, gegraveerd en gedateerd 1526. Afbeelding met dank aan The Metropolitan Museum of Art, Open Access.

Masazane's klink in New York, aanwinst 2001.574, is een goede vergelijkende oefening buiten de tentoonstelling in Kyoto. Het Met registreert een inscriptie met de naam van de maker en een andere met een dag, maand en jaar, die het presenteert als een datum in 1526. De verwerving behoort tot de eenentwintigste eeuw. De ene datum helpt het werk van de smid te plaatsen. De andere helpt het object te plaatsen in de institutionele geschiedenis van het museum. Het inventarisnummer begint in dit geval toevallig met het jaar van verwerving. Dat maakt de eerste cijfers van het identificatienummer van een instelling nog geen betrouwbare bron voor het dateren van metaalwerk.

Blade and Mounting for a Dagger (Tantō); 91.2.54, Metropolitan Museum of Art, weergave 3
Een weergave van de Kuniyoshi-aanwinst 91.2.54. Het museum kent afzonderlijke datums toe aan de klink en de koshirae. Afbeelding met dank aan The Metropolitan Museum of Art, Open Access.

Aanwinst 91.2.54 van het Met, geassocieerd met Kuniyoshi, maakt de oefening moeilijker en interessanter. Het brengt een klink gedateerd 1525 samen met negentiende-eeuwse koshirae. Kijk alleen naar het prachtig afgewerkte exterieur en men vergeet licht dat de oudere inscriptie verwijst naar een ander oppervlak. Een catalogusontwerper zou dit werk redelijkerwijs kunnen plaatsen in een tentoonstelling over Muromachi-makers of over later lak- en metaalwerk. Hetzelfde nummer zou dan kunnen verschijnen in twee hoofdstuktitels die eeuwen van elkaar gescheiden zijn. Het object zou niet veranderd zijn. De vraag die erin gesteld wordt wel.

Een Japanse jaartelling lezen in vertaling

Een tijdperknaam in een getranscribeerde inscriptie is een historische uitdrukking. Een jaartal in een Engels bijschrift is de manier van een redacteur om die uitdrukking leesbaar te maken voor een ander publiek. Het is belangrijk om vast te leggen welke vorm daadwerkelijk zichtbaar is op het object en welke voortkomt uit de interpretatie van het museum. Een door de redacteur toegevoegd Gregoriaans jaar mag niet opnieuw tussen aanhalingstekens verschijnen alsof die vier Arabische cijfers in het staal gegraveerd waren.

De Kyoto-tentoonstelling bevat een inscriptie toegeschreven aan Awataguchi Ikkanshi Tadatsuna. In de Engelse presentatie van het museum bevat de datum een geluksdag in de achtste maand van 1709. Een lezer die op zoek is naar een dag-tot-dagvolgorde van het werk van de kunstenaar zou hopen op het ontbrekende dagnummer. De catalogus heeft er geen verstrekt. Geluksformules maken deel uit van de informatie die door de inscriptie wordt overgebracht, en het omzetten daarvan in een precieze kalenderdag zou de werkelijke bewoordingen weggooien ten gunste van de voorkeur van een moderne onderzoeker.

Waar datering van belang is, helpt het om een transcriptie en een Engelse datum in afzonderlijke velden te bewaren, vergezeld van de identificatie van het onderdeel door de instelling. Dit is vooral belangrijk bij het samenvoegen van twee catalogi in verschillende talen. De tweede auteur kan de eerste vertalen, onafhankelijk het origineel lezen of een eerder gepubliceerde transcriptie samenvatten. Drie identieke gedrukte jaartallen kunnen afstammen van één enkele lezing. Het tellen van de gedrukte datums geeft een valse indruk van drie onafhankelijke getuigen, tenzij de overdrachtsketen helder is.

Een correctie kan de personen in het verhaal veranderen

Sommige correcties veranderen vrijwel niets aan het fysieke object en heel veel aan de biografie ervan. Voor nummer 168 verandert de Kyoto-kennisgeving een verwijzing naar Toyotomi Hideyoshi in een naar Toyotomi Hideyori. Een Engelse auteur die niet bekend is met de namen, zou het verschil gemakkelijk voor een transliteratievariant kunnen houden. Het is een persoonsverandering. Een herkomstdiagram gebaseerd op de ongecorrigeerde passage zou een ander knooppunt nodig hebben, met mogelijk andere datums en verbindingen.

De correctie vertelt ons welke naam het museum op die plaats in de tekst bedoelde. Het geeft geen volledig verslag van hoe de verkeerde naam is geïntroduceerd. Het is verleidelijk om een kopiist de schuld te geven of een verwarring tussen twee documenten te verzinnen. Geen van beide verklaringen volgt uit de kennisgeving. De redactionele geschiedenis die daadwerkelijk kan worden gereconstrueerd is bescheiden en waardevol. Een specifieke gedrukte bewering werd onder gezag van het museum vervangen door een andere. Een latere biografische claim moet verwijzen naar de gewijzigde bewering en deze onderscheiden van een nieuw ontdekt historisch document.

Een andere regel verplaatst een heel nummer van de ene periode naar de andere. Dat soort verandering heeft gevolgen die ver buiten het etiket reiken. Stel u een onderzoeker voor die alle Momoyama-werken selecteert voor een kleine tentoonstelling van reproducties. De oude inventarislijst zou een Edo-werk introduceren voordat de onderzoeker überhaupt begonnen was met het vergelijken van vorm of decoratie. Het corrigeren van de afmeting met behoud van de periode zou één veld herstellen en de onderliggende selectiefout in stand houden. Een kennisgeving die meerdere velden voor één nummer vermeldt, verdient het om als één geheel te worden gelezen.

Wanneer de bruikleengever één regel verschuift

Nabij het einde van het Kyoto-blad illustreren drie opeenvolgende nummers een ander redactioneel probleem. Een lege plek wordt een credit voor het Tokyo National Museum. Het volgende nummer krijgt een credit voor een schenker aan het Kyoto National Museum. De daaropvolgende credit wordt leeg. De kennisgeving vraagt de lezer niet te beslissen waar een regel ooit op een drukproef verschoven zou kunnen zijn. Het noemt de betrokken nummers individueel. Die precisie is van belang voor iedereen die jaren na het sluiten van de tentoonstelling een object probeert te lokaliseren.

Een onderzoeker die werkt op basis van een foto van een enkele pagina zou anders naar de verkeerde instelling kunnen schrijven. Subtieler nog: een historicus die verzamelpatronen traceert, zou de verkeerde schenking in de verkeerde collectie kunnen tellen. Bruikleengever, schenker en huidige eigenaar beantwoorden verwante maar verschillende vragen. Een schenkerscredit registreert een overdracht benoemd door de ontvangende instelling. Een bruikleencredit registreert een tentoonstellingsrelatie. Een lege plek geeft helemaal geen positieve identificatie. Deze invullen vanaf de regel erboven maakt een spreadsheet misschien overzichtelijk, maar fabriceert een relatie.

Sword (Peidao) with Scabbard; 32.75.301a, b, Metropolitan Museum of Art, weergave 2
Contextfoto uit het peidao-record 32.75.301a, b, waarop een volledig geklede figuur te zien is. De afbeelding behoort tot het New Yorkse catalogusrecord. Afbeelding met dank aan The Metropolitan Museum of Art, Open Access.

Ter vergelijking: de peidao van het Met met Japanse klink en Chinese koshirae, 32.75.301a, b, vermeldt de verzameling van Giovanni P. Morosini en de schenking door zijn dochter Giulia. Zelfs in een beknopte credit zijn er twee verschillende rollen. Vervang deze door één generiek eigenaarsveld en de geschiedenis wordt armer. Vervang ze door de naam van een museum dat het werk later leende en het verslag is ronduit misleidend. De credit is vaak het kortste deel van een etiket en het deel dat het meest een zorgvuldige grammatica nodig heeft bij reproductie.

Wat de vergrote afbeelding kan vaststellen

Voor Kyoto-nummer 26 instrueert het erratablad lezers om een vergrote afbeelding te verwijderen. Die kleine instructie heeft ernstige gevolgen voor visueel onderzoek. De gedrukte afbeelding bestaat nog steeds in exemplaren van het boek. Een lezer kan de aanwezigheid ervan beschrijven als een feit over die editie. Het museum heeft het gebruik ervan in dat nummer ingetrokken. Een onderzoeker die zoekt naar een detail van het tentoongestelde werk kan de afbeelding daarom zonder nader bewijs niet behandelen als een geautoriseerde illustratie van dat detail.

Afbeeldingen reizen verder en sneller dan hun bijschriften. Een bijgesneden detail kan worden opgeslagen onder het objectnummer, worden gekopieerd naar onderwijsslides en jaren later worden herinnerd door iemand die het boek nooit heeft gezien. Het vastleggen van de pagina, afbeelding, het bijschrift en eventuele correcties op het moment dat de afbeelding wordt geselecteerd, geeft latere lezers een weg terug. Deze praktijk beschermt ook eerlijk meningsverschil. Twee lezers kunnen een geverifieerde foto anders interpreteren. Een afbeelding waarvan de relatie tot het object is ingetrokken, vormt een eerder probleem dat door interpretatie alleen niet kan worden opgelost.

Smallsword with Scabbard; 26.145.327a, b, Metropolitan Museum of Art, weergave 2
Een aanvullende weergave van een Japans kortzwaard, 26.145.327a, b. Een fotografische weergave is gekoppeld aan een specifieke aanwinst; deze kan geen ongerelateerd Kyoto-exponaat documenteren. Afbeelding met dank aan The Metropolitan Museum of Art, Open Access.

De vier vergelijkende foto's in dit essay zijn afkomstig uit records uit New York, met hun eigen inventarisnummers. Ze zijn hier om te tonen hoe een onderdeel, alternatieve weergave of ensemblecredit er in een tweede collectie uit kan zien. Het zijn geen foto's van de hierboven besproken genummerde Kyoto-exponaten. Het naast elkaar plaatsen van twee museumbestanden is een legitieme vergelijking. Het stilzwijgend vervangen van een ontbrekende weergave van een genoemd Kyoto-object door een soortgelijk ogende klink zou die vergelijking veranderen in een valse illustratie.

Een bronvermelding bouwen die een andere lezer kan gebruiken

Stel dat u de gewijzigde lengte voor nummer 130 wilt citeren. Vermeld de tentoonstellingstitel, instelling, catalogusnummer en pagina; vermeld vervolgens het correctieblad van het museum en de gecorrigeerde waarde. Als de oorspronkelijke fout van belang is voor uw argumentatie, leg het vervallen cijfer dan afzonderlijk vast en label het als zodanig. Een lezer heeft dan twee duidelijke taken. Ze kunnen de gedrukte bewering vinden, en ze kunnen de autoriteit vinden om ervan af te wijken. Geen van beide taken vereist het gissen naar welke versie u toevallig open had liggen.

Voor twee-talige publicaties kan er nog een stap zijn. Het Kyoto-blad bevat ook correcties op de Engelse nummers. Een historicus die werkt vanaf de Engelse lijst moet het nummer over de talen heen volgen en controleren of de wijziging betrekking heeft op hetzelfde onderdeel. Totale lengte en klinklengte kunnen beide correct worden uitgedrukt in centimeters terwijl ze naar verschillende dingen verwijzen. Een twee-talige lijst met licht afwijkende afkortingen is een slechte plek om dat onderscheid uit het geheugen op te lossen.

Een correctie kan ook historische spelling bewaren. In verschillende nummers wijzigt de Kyoto-kennisgeving de geschreven vorm van Osaka. Een moderne Engelse kaart kan een lezer helpen de stad te vinden. Deze kan niet beslissen welke historische karakters moeten verschijnen in een transcriptie van een inscriptie. Een historicus die geïnteresseerd is in regionale namen geeft mogelijk erg veel om dat verschil, terwijl een bezoeker die een reis plant het nauwelijks zal opmerken. Een nauwkeurige catalogus houdt informatie bruikbaar voor beide vragen door het originele schrift te bewaren naast een zoekbare moderne plaatsnaam waar dat gepast is.

Van drukproef naar historisch argument

Probeer in een studiezaal twee etiketten voor hetzelfde object te maken. Geef de eerste alleen genoeg ruimte voor een instelling, titel en datum. Laat de tweede uitleggen wat er gedateerd werd, de basis van de datering en eventuele correcties die hierop van invloed zijn. Het eerste etiket is wellicht ruimschoots voldoende voor een galeriebezoeker. Het tweede stelt een wetenschapper in staat om een inscriptie te vergelijken met een stilistische toeschrijving of om een recente schenking te onderscheiden van een oud bezit. De korte versie werkt omdat er ergens erachter een langer record bestaat.

Het genoegen van de Kyoto-errata is dat men kan zien hoe dat langere record wordt hersteld. Een persoon keert terug naar de juiste zin. Een schenker keert terug naar de juiste rij. Een vergrote afbeelding houdt op te staan voor een detail dat deze niet betrouwbaar kan documenteren. In dat licht gelezen hoort het losse correctieblad van een boek thuis bij de platen en essays. Het verwijderen ervan maakt een mooi exemplaar wellicht makkelijker op te bergen. Het bij het boek bewaren laat toekomstige lezers een betere tentoonstelling na.

Een detail koppelen aan het object

Op de eerste vergelijkende foto beslaat het donkere uiteinde van Masazane's klink een smalle strook van het beeld. De foto is precies nuttig omdat een conservator ervoor koos om dat gebied te isoleren. De derde illustratie keert die keuze om. De peidao-aanwinst bevat een weergave van een geklede figuur, wat het werk in een grotere visuele setting plaatst. Een cataloguslezer die afmetingen traceert, moet vanaf die afbeelding terugkeren naar het onderdeelrecord voordat hij een lengte toekent aan iets op de foto. Een verschil in kadrering verandert de vraag die een afbeelding kan beantwoorden, zelfs wanneer het onderliggende inventarisnummer vaststaat.

Vragen uit de studiezaal

Welke versie van nummer 130 moet ik gebruiken?

Gebruik voor een bewering over het tentoongestelde werk de gecorrigeerde Edo-toeschrijving en de gewijzigde afmeting van 58.9 centimeter. Vermeld het nummer en de pagina en citeer de kennisgeving van het Kyoto-museum. Als het doel is om de geschiedenis van de catalogus zelf te bestuderen, zijn de vervallen Momoyama-toeschrijving en de eerdere afmeting eveneens bewijsmateriaal, mits hun status duidelijk is.

Identificeert een catalogusnummer een werk buiten die tentoonstelling?

Een tentoonstellingsnummer identificeert normaal gesproken een nummer binnen één tentoonstelling of publicatie. Noteer voor een vergelijking tussen collecties ook de bruikleengever of beherende instelling, de objecttitel en het inventarisnummer indien beschikbaar. Bewaar het tentoonstellingsnummer zodat iemand die vanuit het gedrukte boek werkt hetzelfde nummer en de bijbehorende correcties kan terugvinden.

Waarom kunnen twee bezoekers zich verschillende paravants herinneren?

De Kyoto-presentatie wisselde werken af. Voor de Gion Festival-paravants geeft het museum verschillende periodes voor de rechter- en linkerparavant. Een herinnering aan één bezoek en een illustratie van het volledige paar kunnen beide nauwkeurig zijn. Een specifieke datum van aanwezigheid moet worden gecontroleerd aan de hand van het gepubliceerde rooster voordat de opstelling wordt gereconstrueerd.

Hoe moet ik een Japanse inscriptie met een datum uit een jaartelling citeren?

Scheid de oorspronkelijke bewoording of de transcriptie ervan van de interpretatie en kalenderomzetting van het museum. Als het record een maand en een geluksdag geeft zonder dagnummer, behoud dan die mate van precisie. Het scheiden van deze velden helpt te tonen wat afkomstig is van het object en wat de catalogusmaker voor lezers heeft toegevoegd.

Betekent het verwijderen van een foto uit een nummer dat het object werd ingetrokken?

Dat zijn verschillende redactionele handelingen. De Kyoto-kennisgeving wijst een vergrote afbeelding aan voor verwijdering onder nummer 26. Die instructie beperkt waarvoor de afbeelding mag worden gebruikt om te illustreren. Het stelt op zichzelf niet vast dat het tentoongestelde werk werd ingetrokken of dat elke andere foto ervan werd afgekeurd.

Wat is de gemakkelijkst over het hoofd te zien correctie in een herkomstonderzoek?

Een creditline die is verschoven tussen aangrenzende nummers kan gemakkelijk worden gemist omdat elke institutionele naam er nog steeds aannemelijk uit kan zien. Controleer het exacte nummer, het onderdeel en de pagina. De herzieningen rond de nummers 195 tot 197 tonen aan waarom zowel een schijnbaar lege cel als een vertrouwde museumnaam moeten worden gecontroleerd aan de hand van de kennisgeving van de uitgever.

Museumfilms

The Met — Het Japanse zwaard en de Japanse esthetiek

The British Museum — Hoe het samoeraizwaard in 1000 jaar evolueerde | Curator's Corner S10 Ep11

Collectierecords en verder lezen

gerelateerde artikelen