Een Japanse museumlabel kan een kling onsigneert noemen, een maker benoemen en een andere naam tussen haakjes vermelden. Alle drie deze vermeldingen kunnen correct zijn. Ze kunnen, respectievelijk, de staat van de handgreep, een wetenschelijke toewijzing en de geschiedenis van het object zelf beschrijven. De woordenschat van Japanse zwaarden wordt aanzienlijk eenvoudiger wanneer elk woord een specifieke functie heeft. Deze glossarium volgt de volgorde van een museumonderzoek, van de silhouet tot het oppervlak, vervolgens tot de inscripties, en ten slotte tot de versieringen die mogelijk van een andere werkplaats of eeuwer afkomstig zijn.
Nihontō (日本刀). De gebruikelijke Japanse term voor een Japans zwaard. In Engelse catalogi wordt “nihonto” ook zonder de markering boven de laatste letter vermeld. Een macron geeft een lange letter aan in de hier gebruikte Romanisering. De toegevoegde Japanse karakters zijn met name handig bij het zoeken in collecties, omdat een catalogus woorden kan samenvoegen, ze met een streep kan verdelen of ze kan vertalen naar het Engels. De metingen hieronder volgen de conventie van het moderne museumdiagram. Termen voor textuur, auteurschap en decoratie beschrijven soorten zichtbare of documentatie bewijs en hebben geen numerieke equivalent.
Eén. Sugata en delen van het lemmet
Sugata (姿). De algemene vorm van het mes als observator wordt op blik begrepen. De kromming, het afvlakken, de verhouding van de punt en de relatie tussen de breedte aan de basis en de breedte aan het uiteinde dragen bij aan de sugata. Een getal in een afmetingsveld kan dergelijke beschrijving ondersteunen, maar het woord verwijst naar een relatie tussen kenmerken. Twee werken met dezelfde gemeten lengte kunnen er, wanneer hun volledige profielen naast elkaar worden geplaatst, opvallend verschillend uitzien.
Nagasa (長さ). De lengte van het lemmet wordt gemeten in een rechte lijn tussen de punt en de inkeping aan de achterkant, aan de basis van het lemmet. Een meetlint dat langs de kromming van de rand loopt, zal een andere lengte meten. De handgreep (tang) bevindt zich buiten deze lengte. In de tekeningen wordt een andere term voor de lemmetlengte gebruikt: hachō (刃長). Wanneer men het vergelijkt met de totale lengte van een Europees museum, moet men eerst bepalen of dat museum de handgreep, het omhulsel of de schede heeft opgenomen. De getallen kunnen correct zijn, terwijl de vergelijking onjuist is.
Sori (反り). De mate van de grootste afwijking van de gebogen rug van de rechte referentie, gebruikt voor de lengte, en de afstand tot deze. De meting wordt meestal in centimeters vermeld. Ook wordt de locatie van de diepste punt als een aparte observatie genoteerd. Twee bladen kunnen dezelfde diepte-waarde hebben, maar de sterkste deel van de kromming op verschillende plaatsen vertonen. Een foto genomen onder een schuine hoek kan deze onderscheid verschuilen, zelfs als de afbeelding er uitziet als zeer scherp.

Mune (棟). De achterkant van het lemmet. Deze term dient als een referentie om kenmerken te lokaliseren, onafhankelijk van of een museum het lemmet met de rand naar boven of naar beneden heeft gefotografeerd. Een beschrijving van een markering op de mune identificeert een deel van het object; een beschrijving van een markering aan de bovenkant van een afbeelding identificeert alleen de opstelling van de fotograaf. Deze onderscheid is vooral belangrijk wanneer twee instellingen hun beelden in verschillende oriëntaties publiceren.
Mune-machi (棟区). De inkeping aan de achterkant, waar het mes zelf in contact komt met de handgreep. Deze wordt gebruikt om de nagasa (meslengte) te meten. Een overeenkomstige inkeping aan de randzijde is de ha-machi (snijzone). Deze mag niet verward worden met de voorrand van een metalen ring die zichtbaar is op een foto waarin het mes is bevestigd. Deze ring kan de werkelijke meetlijn voor de kijker verbergen. Een accessionfoto, gemaakt buiten de bevestiging, kan dus een vraag beantwoorden die een opvallendere, bevestigde weergave open laat.
Shinogi (鎬). Een longitudinale richel die vlakken op de kling verdeelt. Het oppervlak aan de achterkant wordt “shinogi-ji”(鎬地) genoemd. Deze richel kan zichtbaar worden wanneer aangrenzende vlakken verschillende hoeveelheden licht reflecteren. Een enkele, fel fotografische streep is slechts zwakke bewijs voor zijn exacte positie. De aftekening van de sectie en een diagram van een museum bieden betere richtlijnen. Sommige klingvormen hebben deze longitudinale richel niet, dus het ontbreken ervan in een catalogusafbeelding hoeft geen fout in de tekening te zijn.
Kissaki (鋒). Het gebied dat als een eigen vorm wordt beschouwd. De omtrek van deze zone is de fukura (ふくら). De yokote (横手) is de lijn die het gebied met de punten afscheidt van de rest, op vormen die dit bezitten. Een afbeelding van een kort lemmet zonder een duidelijke yokote mag niet worden gedwongen om overeen te komen met een diagram van een lang, ruw tachi. Een diagram beschrijft het type dat is gekozen voor de tekening, evenals de individuele onderdelen die het benoemt.
Twee, Kitae en Hada in de grond, met staal.
Kitae (鍛え). Het bewerken, of de kwaliteit en het uiterlijk van het gesmede staal, zoals besproken in een objectbeschrijving. Een label met dit woord kan leiden tot een nauwkeurige analyse van het oppervlak, zonder noodzakelijkerwijs een volledig overzicht van alle uitgevoerde stappen in de werkplaats te geven. Het behouden van het uiterlijk, een inscriptie en een analyse van een steekproef vormen verschillende soorten bewijs. Een foto van het gesmede materiaal kan een beschrijving ondersteunen van hoe de korrel er uitziet in de weergegeven schaal. Het kan echter niet onafhankelijk het aantal keren dat de smid het materiaal heeft gevouwen tellen.
Jigane (地鉄). De stalen basis, met name in relatie tot zijn visuele kenmerken. Een catalogus zou kunnen bespreken hoe helder het is, of de fijnheid van de zichtbare korrel. Denk aan het gebied waarin een kenmerk loopt, in plaats van aan te nemen dat elke bleke streep binnenin een hamon is. In sommige Bizen-werken is een wispeltige vorm zichtbaar in de stalen basis, naast de hoofdverharde grens. Het identificeren van het gebied dat wordt beschreven, is een nuttige eerste stap om een dicht geschreven label te begrijpen.
Hada (肌). De zichtbare korrel op het gepolijste oppervlak. De gerelateerde term ‘jihada’ (地肌) wijst de aandacht op de textuur van het oppervlak. Japanse musea leggen vaak uit hoe grainpatronen worden omschreven, door ze te vergelijken met houtsneden. Deze vergelijking geeft informatie over het uiterlijk van het patroon, niet over het materiaal waarvan het zwaard is gemaakt. Lichtinval, conditie en de fotokwaliteit bepalen hoeveel van dit uiterlijk een lezer op afstand kan controleren. Een stille reproductie laat niet zien dat het staal geen structuur heeft.
Itame-hada (板目肌). Een korrel waarvan de onregelmatige, vloeiende vormen de contouren van een plank suggereren die langs de stam is gesneden. Kleine figuren kunnen worden omschreven als “ko-itame”(小板目). Dit woord is het meest nuttig wanneer de schaal van de afbeelding bekend is. Een kort segment, dat met hoge vergroting wordt bekeken, kan een fijne korrel er ruwer doen lijken dan een afbeelding met lagere vergroting van een ander werk uit dezelfde collectie.
Masame-hada (柾目肌). Relatief recht, parallel lopende nerf, die doet denken aan hout dat is gezaagd om rechte lijnen te benadrukken. Mokume-hada (杢目肌) beschrijft meer ronde of spiraalvormige figuren, vergelijkbaar met die van gemepte houtsoorten. Deze termen kunnen in een beschrijving van een mes voorkomen, omdat het uiterlijk kan veranderen van passage naar passage. Om een museumtekst met de bijbehorende foto te vergelijken, is het belangrijk te bepalen of de auteur de gehele oppervlakte of een lokaal gebied beschrijft. Een nauw opgetekende foto kan de specifieke elementen illustreren die in de tekst worden benadrukt.
Utsuri (映り). Een bleek, reflectieachtig verschijnsel op de grond, vaak beschreven in rapporten over Bizen-bewerking. De positie ten opzichte van het patroon aan de rand is belangrijker dan de helderheid wanneer het op zichzelf wordt waargenomen. Het reflecteren van licht op een oppervlak kan een vergelijkbaar bleek streep creëren. Een museumbeschrijving, alternatieve perspectieven en de locatie van het kenmerk op het lemmet helpen te bepalen wat de catalogusmaker daadwerkelijk heeft geïdentificeerd, in tegenstelling tot een onbedoeld effect van de foto.

Drie. Yaki-ire en de woordenschat van het hamon.
Yaki-ire (焼入れ). Versterking door afkoelen. Deze term verwijst naar een proces. “Hamon(刃文)” beschrijft het zichtbare patroon dat voorkomt in de versterkte rand van het afgewerkte mes. Een label kan dit patroon in detail beschrijven, zonder te beweren de exacte werkcondities van het proces na te bootsen. De twee termen komen vaak dicht bij elkaar voor in Engelse uitleg, omdat ze elkaar verduidelijken. Het is het beste om ze in een cataloguszoekop of bij het citeren van de conclusies van een museum, gescheiden te houden.
Hamon (刃文). Het zichtbare patroon in en langs de verharde randzone, met name de loop van de grens en de activiteiten die daarmee verbonden zijn. Een diagram reduceert dit vaak tot één lijn, waardoor verschillende brede families van patronen snel vergeleken kunnen worden. Daadwerkelijke gegevens kunnen een gebied beschrijven met een bepaalde diepte, textuur en kleinere kenmerken binnenin. De positie van het hamon is onafhankelijk van de externe randvorm. Een gebogen lemmet kan een relatief rechte loop van het hamon hebben, in verhouding tot die rand.
Suguha (直刃). Een hamon met een vrij rechte verlengde lijn. “湾れ” (wanare) duidt op een golvende verlengde lijn, terwijl “互の目” (kono me) de opeenvolgende hoogtes en dalen benadrukt. Deze termen beschrijven wat het oog over een aanzienlijke lengte kan volgen. Een catalogus hoeft niet per se één term te kiezen: het Tokyo National Museum beschrijft de Ishida Masamune met zowel golvende als meer opvallende, opwaartse lijnen. Een zichtbare ritme over het gehele object en een herhaaldelijk voorkomend klein element binnen dat ritme, kunnen beide een naam verdienen.
Chōji (丁子). Een vorm die doet denken aan een kruid, in het hamon. “Chōji-midare”(丁子乱れ) beschrijft een onregelmatige arrangement waarbij zulke vormen voorkomen. De Japanse term doet denken aan de vorm van een kruidknop, en is vooral nuttig wanneer een brede top over een smalle basis ligt. Deze analogie betekent echter niet dat een smid een botanische motief heeft uitgebeeld. Vergelijk dit met de draak die is uitgebeeld in de groef van de Koryū Kagemitsu: een bewuste figuurlijke afbeelding behoort tot een andere categorie van decoratie dan een vorm die doet denken aan een kruid, zichtbaar aan de rand.
Nie (沸). Een term die wordt gebruikt wanneer individuele heldere deeltjes, verbonden met het verstevigen, met het oog kunnen worden onderscheiden. “Nioi (匂)” beschrijft een veel fijnere, mistachtige verschijning, waarvan de individuele bestanddelen niet in normale waarneming als afzonderlijk te onderscheiden zijn. Deze woorden helpen om de kwaliteit van een rand te beschrijven, in tegenstelling tot de omtrek ervan. Een foto die de rand doet lijken op een wit lint, kan precies de onderscheidendheid tussen korrelige en mistachtige verschijningsvormen, die de auteur van de catalogus interesseerde, onderdrukken.
Bōshi (帽子). De voortzetting van het harde patroon in het puntgebied. Dit verdient een aparte benaming, omdat de vorm van dit patroon in de punt kan verschillen van de indruk die het overige deel van het mes geeft. Een volledig overzicht kan de algemene vorm aantonen, maar vertelt de lezer nog weinig over het bōshi. In die situatie is de detailschets van het punt een onderdeel van de bewijslast, niet slechts een tweede versie van dezelfde afbeelding.

Vier: Nakago, inscripties en kantei
Nakago (茎). De tang, of het deel dat oorspronkelijk in de handgreep zat, kan informatie verschaffen over het werk en wijzigingen die na de oorspronkelijke fabricage zijn aangebracht. Een foto die de gehele tang bevat, omvat dus metaal buiten de gepubliceerde lemmetlengte. Kuratoren kunnen dit relatief eenvoudige deel op een grotere schaal reproduceren dan de gepolijste lem, omdat de kleine markeringen hier antwoorden op vragen over de oorsprong en de fysieke geschiedenis, iets wat een volledige, glanzende afbeelding niet kan.
Mekugi-ana (目釘穴). Een gaatje in de handgreep, ook aangeduid als 目釘孔. Museumarchieven kunnen een aantal en een beschrijving geven van meerdere gaatjes op eenzelfde object. Een telling is een observatie; een voorgestelde geschiedenis van opeenvolgende bevestigingen is een interpretatie. Een enkel gaatje op zichzelf geeft geen aanwijzing over een verandering of wie het heeft aangebracht. Goed, echter, kunnen dienen als stabiele referentiepunten om de positie van een inscriptie te bepalen of een moderne foto te relateren aan een zorgvuldig vastgelegde oudere tekening.
Yasurime (鑢目). Markeringen op de hand, gemeten ten opzichte van de lange as van de hand. Deze kunnen vergeleken worden met duidelijk geïdentificeerde voorbeelden. Markeringen op een deel dat in latere eeuwen is aangepast, hoeven niet noodzakelijk de oorspronkelijke afwerking van de maker te behouden. De term verwijst naar de markeringen zelf, niet naar een definitieve test van de herkomst. Museumteksten die naar hun richting verwijzen, doen dit meestal in combinatie met de vorm van de hand, eventuele inscripties en de huidige staat.
Ubu (生ぶ). In de uitdrukking ubu-nakago (生ぶ茎) behoudt het touw zijn oorspronkelijke lengte of vorm, in de relevante zin. Suriage (磨上げ) betekent verkorting, een verandering die de positie of overleving van eerdere inscripties kan beïnvloeden. Een catalogus kan een aanzienlijk verkort stuk beschrijven als ō-suriage (大磨上げ). Geen van deze termen is een datum. De belangrijkste vraag is welke fysieke kenmerken van het object nog bij zijn oorspronkelijke configuratie behoren, en welke nu een latere interventie weerspiegelen.
Mei (銘). Handtekening of onderschrift, waarbij de context de reikwijdte bepaalt. “Mumei” (無銘) betekent “ongekondigd”. Een ongekondigde werk kan later worden voorzien van een identificatie, een toeschrijving of een beroemd persoon. De formulering van een registratie kan deze drie onderscheidingen behouden. Handtekeningen kunnen een plaats, de naam van een ambachtsman of een datum bevatten, terwijl andere vormen van onderschriften betrekking hebben op eigendom of latere beoordeling.
Kantei (鑑定). Beoordeling of toewijzing op basis van bewijs. Een museumtoewijzing kan rekening houden met vorm, materiaal, randpatroon, handvat en vergelijking met andere werken. Een gesigneerd object en een ongesigneerd object dat aan dezelfde smid toegeschreven wordt, zijn legitieme buren in een museumonderzoek. De twee records maken verschillende claims over de basis voor de naam van de maker. Daarom kan het transcriberen van kleine, kwalificerende woorden net zo belangrijk zijn als het transcriberen van de naam zelf, wanneer een object in een artikel wordt vermeld.
Vijf: Koshirae en tōsōgu
Koshirae (拵). De samengestelde bevestiging van een zwaard, inclusief de schede en handvat met hun bevestigingen. “Tōsōgu”(刀装具) verwijst naar de bevestigingen van een zwaard. Een catalogus kan een middeleeuws zwaard en een veel latere bevestiging onder één accessionnummer groeperen, terwijl elke component afzonderlijk gedateerd wordt. De datum naast de naam van een metaalbewerkingsvakman/vrouw kan dan betrekking hebben op slechts één kleine bevestiging. Het toevoegen van die datum aan de gehele assemblage zou de opeenvolgende eigenaren en vakmensen, wiens keuzes de onderdelen samenbracht, negeren.
Tsuba (鐔). De beschermkap tussen handvat en lemmet, ook wel 鍔 genoemd. Een kunstmuseum kan een beschermkap individueel catalogiseren, waarbij de hoogte, breedte, dikte en gewicht worden vastgesteld. Deze afmetingen beschrijven de plaat zelf, niet de verhoudingen van het lemmet waarmee deze ooit verbonden was. Veel beschermkappen overleven zonder een duidelijk geïdentificeerde oorspronkelijke bevestiging. Een titel zoals "een draak die een juweel achtervolgt" geeft aan wat wordt afgebeeld. Dit noemt echter niet automatisch een school, een specifieke smid, of de familie die het kunstwerk heeft besteld.
Tsuka (柄). De handbeschermer. Saya (鞘) is de schede. Hun oppervlakken kunnen bestaan uit lak, textiel, hout, vilt en metaal, waardoor een korte lijst in een catalogus meerdere onderdelen kan beschrijven, in plaats van een recept voor één enkel materiaal. Shirasaya (白鞘) verwijst naar een eenvoudige houten bewaarhouder. Een lemmet dat in een bewaarhouder wordt afgebeeld, heeft niet noodzakelijkerwijs zijn oorspronkelijke buitenste versieringen verloren. Een collectie kan een decoratieve bewaarhouder en het lemmet in aparte opbergplaatsen bewaren.
Fuchi (縁). De greep aan het uiteinde van de handbescherming. Kashira (頭) is de kap aan het andere uiteinde. Een set bestaat vaak uit een fuchi-kashira (縁頭). Menuki (目貫) zijn versieringen die aan de zijkanten van de greep zijn bevestigd. Deze termen verwijzen naar onderdelen op basis van hun relatie tot een bevestiging, die mogelijk niet meer aanwezig is in de tentoongestelde objecten. Wanneer een afzonderlijke set kleine metalen versieringen wordt afgebeeld in dezelfde grootte als een greep, herstellen de catalogusmaten een gevoel van hun oorspronkelijke schaal.

Habaki (鎺). De metalen ring rond de basis van het mes. Seppa (切羽) zijn afdichtingen die gerelateerd zijn aan de handbescherming. Deze kleine onderdelen kunnen visueel minder belangrijk lijken in een complete assemblage, maar hebben duidelijke functies en kunnen apart worden gecatalogiseerd. Een decoratief onderdeel waarvan het beeld domineert in een museumdatabase-thumbnail, kan slechts enkele centimeters in diameter zijn. Bekijk het aantal objecten, de afmetingen en de materialen voordat je je voorstelt hoe groot een component is, op basis van het thumbnail-afbeelding of de gebruikelijke grootte van een afbeelding op een pagina.
Een gewoon label opent nu verschillende onderzoekslijnen. Een rechte afstand behoort tot de afmetingen. Een groep die lijkt op een kruid behoort tot de beschrijving van het staal. Een handtekening of een toewijzing behoort tot de discussie over auteurschap. Goud en lak op een schede behoort tot een bevestiging, die mogelijk een eigen datum heeft. Door deze elementen gescheiden te houden, is het mogelijk een beknopt en nauwkeurig antwoord te geven op een vraag over terminologie, terwijl tegelijkertijd de verschillen tussen de individuele museumobjecten, die de waarde van het vocabulaire in de eerste plaats hebben bepaald, behouden blijven.
Veelgestelde vragen
Hoe wordt nagasa gemeten?
De nagasa is de rechte afstand van de inkeping aan de achterkant, de mune-machi, tot het punt. De kling en de kromming langs de snede worden hier niet meegenomen.
Wat is het verschil tussen hada en hamon?
Hada beschrijft de zichtbare korrel van het staal. Hamon beschrijft het patroon dat verbonden is met de verharde rand.
Wat meet de SORI?
Sori is de maximale kromming, gemeten vanaf de referentielijn die het punt en de inkeping aan de achterkant verbindt. Een registratie moet ook de eenheden aangeven.
Betekent "mumei" dat een mes niet aan een bepaalde maker of techniek kan worden toegeschreven?
Mumei betekent "ongeveer" of "zonder signatuur". Een museum kan een object zonder signatuur aan een traditie of maker toewijzen en de bewijslast apart beschrijven.
Wat is een koshirae?
Koshirae is de geassembleerde buitenste bevestiging. De onderdelen kunnen makers en datums hebben die afwijken van die van het blad zelf.
Waarom gebruiken sommige records zowel een naam van een smid als een aparte naam voor een zwaard?
Een naam voor een smid duidt op een maker of een toewijzing. Een genaamd erfgoed kan ook een eigen naam hebben, afkomstig van een eigenaar, een tekst, of een verzamelingenpraktijk.
Films en lezingen
Het Met — De Japanse zwaardkunst en de Japanse esthetiek
De Kunst van de Samurai Introductie
Collectiegegevens en verdere literatuur
- Nationaal Museum van Kyoto — bevoegde terminologie in het Engels
- Nationaal Museum van Kyoto – voorwaarden in het Japans
- Northern California Japanse Zwaard Club – illustratieve meetmethoden
- Nationale Museum van Tokyo – Koryu Kagemitsu
- Nationaal Museum van Tokio — Ishida Masamune
- De angel van een Japans zwaard lezen: ubu, suriage, vijlsporen en signaturen
