De angel van een Japans zwaard lezen: ubu, suriage, vijlsporen en signaturen

Een naam zonder handtekening in een museumcatalogus.

Zoek naar de Kanze Masamune in de catalogus van het Nationaal Museum van Tokio, en u zult merken dat twee feiten bijna naast elkaar verschijnen. Het zwaard is niet gesigneerd, maar het museum schrijft het toe aan Masamune. De tang is ingekort, maar de gravure op het blad, inclusief een Sanskriet karakter, is nog steeds zichtbaar. Geen van deze constateringen maakt de andere ongeldig. Ze beschrijven verschillende aspecten van het object en verschillende soorten kennis erover. Dit maakt de Kanze een uitstekende introductie tot de Japanse zwaardtang, of nakago. Een tang kan teksten bewaren, bewijs van fysieke veranderingen en sporen van een eerdere afwerking. Het kan ook aantonen waar bewijs is verdwenen. Het zorgvuldig bestuderen ervan betekent leren welke vragen een bepaalde observatie kan beantwoorden.

Begin met een tweede object in Kyoto. Het zwaard genaamd Kuwana Go heeft gouden inscripties aan beide zijden van de tang (nakago). De ene kant verbindt het werk met Go Yoshihiro en vermeldt de inkortingen die werden uitgevoerd in opdracht van de kenner Honami Kotoku. De andere identificeert de eigenaar, Honda Tadamasa. Als we de meest prestigieuze naam op het metaal beschouwden als de handtekening van de persoon die het heeft aangebracht, zouden we bijna alles wat de inscripties vertellen, verkeerd interpreteren. Ze bewaren de relaties tussen een middeleeuwse maker, een latere taxateur en een latere eigenaar. Het plaatsen van het Kanze zwaard naast het Kuwana zwaard onthult een belangrijk verschil. Een zwaard kan ongesigneerd zijn, maar toch overtuigend worden toegeschreven; een zwaard met duidelijke namen kan nog steeds vereisen dat de lezer bepaalt wie er precies spreekt.

Wakizashi-tang (nakago), met zichtbare sporen op het oppervlak.
Wakizashi-tang (nakago), met zichtbare sporen op het oppervlak. Rama. CC BY-SA 2.0 fr. De eerdere catalogusvergelijking is Kanze Masamune, Nationaal Museum van Tokio.

Begin met de beoordeling van het geheel.

De nakago is het deel van het lemmet dat doorgaans in de kling is verborgen. Op een foto van een kling zonder montering kan de bezoeker de angel bekijken zonder het voorwerp aan te raken. Bekijk eerst het geheel, de schaal en de verhouding tussen het zichtbare lemmet en de tang. Ga vervolgens naar de delen die in de catalogus worden genoemd, waaronder het uiteinde van de tang, de sporen van het vijlen en het of de gaten die bekend staan als mekugi-ana. Een detailfoto vergroot vaak een signatuur zo effectief dat het onduidelijk wordt welke kant wordt weergegeven en waar de inscriptie zich bevindt. Terugkeren naar het totaalbeeld herstelt een verrassend belangrijk onderdeel van de betekenis.

Ubu en suriage beantwoorden een vraag over de fysieke geschiedenis. Een ubu tang (nakago) behoudt zijn oorspronkelijke lengte; suriage beschrijft het inkorten. O-suriage duidt op een aanzienlijke inkorting. Dit onderscheid is geen oordeel over de waarde van het werk. Een verkorte middeleeuwse lemmet kan nog steeds een enorm historisch belang hebben en intact bewijs in andere aspecten vertonen. Ook betekent ubu niet dat er nooit iets met een deel van de tang is gebeurd sinds de smid het werk voltooide. Een eventueel later geboorde gat, een inscriptie of een verandering aan het oppervlak roept op zichzelf vragen op. Het reduceren van al deze aspecten tot een tegenstelling tussen 'origineel' en 'beschadigd' maakt het veel moeilijker om de werkelijke staat van objecten in nationale collecties te begrijpen.

Het is belangrijk om te overwegen welke gevolgen een inkorting heeft voor iedereen die een etiket moet opstellen. De relatie tussen het behouden omtrekprofiel en de oorspronkelijke afmetingen wordt daardoor afhankelijk. De inscriptie van de maker kan verloren gaan, verplaatst worden ten opzichte van de huidige omtrek, of nog steeds aanwezig zijn, ondanks een geringe wijziging. Een latere waarnemer kan een toeschrijving noteren die informatie vervangt die niet langer zichtbaar is. Elk van deze scenario's is een mogelijkheid, maar geen noodzakelijk gevolg dat direct kan worden afgeleid uit het woord 'suriage'. De kwaliteit van een catalogus hangt mede af van de bereidheid om expliciet aan te geven welke van deze scenario's daadwerkelijk van toepassing is. De vermelding voor Kanze, bijvoorbeeld, legt expliciet het verband tussen de inkorting en de tang (nakago) vast en stelt expliciet dat de gravure bewaard is gebleven. Een algemene conclusie dat het zwaard alle oorspronkelijke markeringen verloren heeft, zou onjuist zijn.

Waarom het aantal gaten de angel niet dateert

Een klein object, gepubliceerd door de Society for Preservation of Japanese Art Swords, de NBTHK, levert een opmerkelijk effectief tegenvoorbeeld voor een aantrekkelijke vuistregel. In hun Engelstalige Sword Journal beschrijft de vereniging een dolk van Norishige. De schrijver identificeert de tang (nakago) als 'ubu', telt drie penningen en registreert een tweecijferige signatuur. Al deze drie observaties komen in één beschrijving voor. Een bezoeker hoeft ze slechts samen te lezen om te begrijpen waarom het aantal penningen op zichzelf geen verkorting kan vaststellen. De schrijver heeft een oordeel geveld over de algehele staat en heeft ook vastgelegd wat er fysiek aanwezig is. De penningen hebben dat oordeel niet ongeldig gemaakt.

De klingangel lezen in een museumcatalogus
Catalogusterm Wat bewaard is gebleven Wat uit de gegevens valt af te leiden
Ubu Angel op oorspronkelijke lengte Vergelijk de volledige omtrek met de beschreven toestand.
Suriage / ō-suriage Ingekorte of sterk ingekorte angel Ga na of de catalogus een geheel of gedeeltelijk verloren inscriptie vermeldt.
Mei / mumei Signatuur van de maker of het ontbreken daarvan Lees de transcriptie en een eventuele afzonderlijke toeschrijving.
Yasurime Zichtbare vijlsporen op de angel Noteer het patroon en geef aan welke oppervlakken later zijn bewerkt.
Mekugi-ana Open of opgevulde gaten voor de bevestigingspen Tel en beschrijf ze afzonderlijk. Het aantal op zich dateert het voorwerp niet.

Haal de beschrijving van een signatuur, een latere inscriptie en een moderne toeschrijving afzonderlijk aan.

Bronnen · Nationaal Museum Kyoto — Kuwana Go · Nationaal Museum van Tokio – Kanze Masamune

Waarom is die eenvoudige regel zo aantrekkelijk? Gaten zijn een van de gemakkelijkste elementen om in een foto te tellen, en cijfers lijken objectiever dan beschrijvingen van contouren. Maar tellen geeft antwoord op de vraag hoeveel openingen er zichtbaar zijn; het stelt echter niet vast in welke volgorde ze verschenen, welke data de bijbehorende monturen (koshirae) hebben, of hoe lang de tang (nakago) was voordat elk van deze gaten bestond. Een enkel cijfer kan correct zijn, maar nog steeds onvoldoende om een historische vraag te beantwoorden. Een groot deel van de vaardigheid in het interpreteren van de beschrijving van een kenner, bestaat in het opmerken welke feiten de auteur bewust gescheiden heeft gelaten, zelfs wanneer populaire verslagen deze vaak samenvoegen.

Er is geen noodzaak om een complete reeks verloren monturen (koshirae) te verzinnen om de vermelding voor Norishige begrijpelijk te maken. Een eerlijk museumlabel zou kunnen vermelden dat het object een originele lengte van de tang (nakago) behoudt, met verschillende openingen, en vervolgens de signatuur en de positie ervan vermelden. Een overtuigende reconstructie van drie opeenvolgende eigenaren, elk met een nieuw montuur en een datum, zou volledig andere bewijzen vereisen. Dezelfde voorzichtigheid is geboden bij een andere benadering. Het zien van een enkele gat garandeert niet dat de gehele vorm origineel is. Het is een observatie die het waard is om te noteren, vooral wanneer deze betrouwbaar op een bepaald vlak kan worden gelokaliseerd en in de juiste schaal kan worden gefotografeerd.

Wat vijlsporen en het uiteinde van de angel vertellen

Yasurime zijn de zichtbare lijnen of sporen op het oppervlak van de tang (nakago). Hun richting, groepering, omvang en relatie tot de omliggende vorm helpen om het werk te beschrijven. Termen zoals 'kiri', die gebruikt worden voor dwarsliggende lijnen, en de namen voor verschillende soorten schuine lijnen, bieden schrijvers een gemeenschappelijke terminologie. In een afbeelding die gekanteld is om op een pagina te passen, kan een diagonaal veel steiler of minder steil lijken in vergelijking met de lange as van het object. Een reproduceerbare beschrijving identificeert daarom de voorzijde en de oriëntatie. Zonder die details kunnen twee kijkers het oneens lijken, terwijl ze in werkelijkheid naar verschillende zijden kijken of naar foto's die op verschillende manieren zijn gedraaid.

Een van de voordelen van het afzonderlijk bekijken van oude en nieuwe oppervlakken staat vermeld in het Engelstalige 'English Sword Journal' van april 2020. De beschrijving in dit tijdschrift identificeert expliciet de tang (nakago) als verkort en maakt onderscheid tussen nieuwe vijlstrepen op beide zijden. Voor de vijlsporen op de twee zijden gebruikt de beschrijving verschillende benamingen. Dit is een nuttige correctie van het idee dat elke zichtbare markering direct kan worden toegewezen aan één maker op een specifiek moment. Een ingrijpen in de geschiedenis van het object kan een consistent beeld achterlaten van diezelfde ingrijpen. Het proberen om elke spoor op de huidige tang aan te laten sluiten bij een ideaal, oorspronkelijk oppervlak zou een belangrijk onderdeel van wat de specialist beschrijft, uitwissen.

Nakago-jiri verwijst naar de eindkant van de tang. Beschrijvende terminologie omvat vormen met een afgeronde uiteinde, die vaak voorkomen bij soorten kuri-jiri, evenals meer abrupte eindes. De namen en transliteraties kunnen lichtjes variëren van de ene Engelstalige bron naar de andere. De vermelding voor Norishige beschrijft een specifiek, asymmetrisch variant en geeft ook de richting van de slijpmarkeringen aan. Gecombineerd geven deze details een veel nauwkeuriger beeld van het uiterlijk dan beide termen afzonderlijk zouden kunnen bieden. Ze vormen nog steeds beschrijvende gegevens binnen een verzameling. Geen enkele kromming aan het einde van de tang kan op zichzelf de naam van een maker vaststellen, los van de rest van het lemmet.

Om het verschil tussen een beschrijvend en een doorslaggevend kenmerk te illustreren, kunt u een tentoonstelling voorstellen waarin twee tangen (nakago) worden vergeleken, beide behorend tot dezelfde brede traditie. Ze kunnen vergelijkbare vormen hebben, maar verschillende gradaties van behoud, lengtes en achtergrondverhalen over eerdere restauraties. Een checklist die voor elk vergelijkbaar kenmerk een punt toekent, zou ze behandelen alsof deze kenmerken onafhankelijk en even informatief zijn. Connoisseurship daarentegen vraagt hoe deze kenmerken samenhangen en welk deel van het object nog betrouwbaar kan getuigen van de oorspronkelijke staat. Bij een aanzienlijk ingekorte uitvoering kan de huidige toestand meer vertellen over de latere geschiedenis dan over de gebruikelijke afwerking van de oorspronkelijke smid.

Een karakter kan een handtekening, een toeschrijving of een eigenaar zijn.

Mei wordt vaak vertaald als handtekening. Bij het bekijken van een catalogusrecord is het nuttig om rekening te houden met de bredere context van inscripties die in de catalogus mogelijk zijn weergegeven of geïdentificeerd. Het kan gaan om de naam van een smid, een datum, een latere toeschrijving, een vermelding van het eigendom of een tekst die een gebeurtenis herdenkt. De tekst kan zich op één zijde bevinden of zich over beide zijden uitstrekken. De op het metaal zichtbare tekens vormen één onderdeel van het bewijs; de interpretatie van wat die tekens op dit object betekenen, zoals die door het museum wordt gegeven, is een ander. Een catalogus maakt er doorgaans een punt van om een naam in gouden inleg te onderscheiden van een oorspronkelijke handtekening. Het is veel belangrijker om dat onderscheid te behouden dan om een bijzonder elegante Engelse spelling voor de naam te kiezen.

Kyoto's Kuwana Go illustreert dit op een uitzonderlijke manier. Het object behoort tot een middeleeuwse traditie van productie, maar de namen Kotoku en Honda Tadamasa verwijzen naar een veel latere wereld van expertise en patronage. De gouden tekst brengt die latere wereld in direct fysiek contact met het oorspronkelijke werk. Het museum registreert een huidige bladlengte van net onder zeventig centimeter. Deze meting verwijst naar de staal zoals het nu is. De vermelding over een voormalig tachi behoort tot de geschiedenis die op de tang (nakago) is vermeld. Het zou onjuist zijn om de moderne meting te beschouwen als de gedocumenteerde lengte van het oorspronkelijke tachi, hoewel elk onderdeel op zichzelf perfect betrouwbaar was voor zijn eigen doel.

De Uesugi tachi in Tokyo biedt een andere vorm van economie in de belettering. De collectie identificeert de inscriptie als 'Ichi', een enkel teken dat geassocieerd wordt met de Ichimonji-traditie. De naam waaronder een werk algemeen bekend is, de naam van de herkomst van het werk en de daadwerkelijke inscriptie hoeven niet noodzakelijk dezelfde woorden te zijn. Zoeken op alleen de naam van de verzamelaar kan monteringen en historisch commentaar opleveren, terwijl een register dat op inscripties is ingedeeld de lezer elders kan brengen. Een inscriptie bestaande uit slechts één teken herinnert ons er ook aan dat een korte bewoording niet automatisch onvolledig is. De betekenis ervan is afhankelijk van de conventies waartoe het behoort.

Nagasone Kotetsu werkte met een later geplaatste gouden inscriptie.
Nagasone Kotetsu werkte met een later geplaatste gouden inscriptie.. Kunstenaar onbekend (via Wikimedia Commons). Beeldrecht. De eerdere catalogusvergelijking is Uesugi, tachi, Nationaal Museum van Tokio, via ColBase.

Mumei en gimei: wanneer de conclusie open kan blijven

Mumei zegt dat het werk geen handtekening heeft. Gimei beschrijft een handtekening die als vals is beoordeeld. De twee uitspraken formuleren fundamenteel verschillende beweringen over de beschikbare informatie. Een werk zonder handtekening heeft mogelijk nooit een handtekening gedragen, of kan er een verloren hebben door inkorting of een andere wijziging. Een valse handtekening vereist daarentegen een element dat zogenaamd het auteurschap identificeert, maar dat kritisch is beoordeeld. Een lezer die een verschil constateert tussen een online transcriptie en een favoriet boek, heeft een reden om vragen te stellen. Die discrepantie op zichzelf kan echter geen bewijs vormen voor een valse handtekening. Verschillen in interpretatie, edities, generaties die een gemeenschappelijke naam gebruiken en de functie van een specifieke inscriptie moeten allemaal in overweging worden genomen.

De meest nuttige eerste onderscheiding in een discussie over authenticiteit is het verschil tussen transcriptie en toeschrijving. Een transcriptie geeft aan wat de waarnemer op een oppervlak ziet staan. Een toeschrijving identificeert de persoon of traditie die naar men aanneemt verantwoordelijk is voor het werk. Een catalogus kan een naam correct weergeven, terwijl tegelijkertijd de vraag wordt gesteld of het daadwerkelijk de hand van de maker is. Evenzo kan een museum een zekere toeschrijving aan een ongesigneerd werk handhaven, omdat het gehele object en de gedocumenteerde geschiedenis deze beoordeling ondersteunen. Een Engelse onderschrift die simpelweg een prestigieuze naam achter het woord "door" plaatst, kan dit onderscheid doen vervagen. Het bekijken van de uitlegtekst onder het onderschrift herstelt dit vaak weer.

De conditie beïnvloedt ook in hoeverre verschillende lezers met vertrouwen een transcriptie kunnen maken. Een streep die op een foto abrupt lijkt te eindigen, kan in de schaduw verdwijnen; een markering die in een reproductie krachtig lijkt, kan het resultaat zijn van de beslissing van de kopiïst met betrekking tot een onzekere rand. De relevante vergelijking is tussen de gegevens van hetzelfde gezicht en de algehele staat van het object. Vergelijkingen met een bekend voorbeeld kunnen interessant zijn, maar mogen niet doorslaggevend zijn. Het authenticeren van een individueel stuk vereist toegang tot het origineel, een gedocumenteerde reeks vergelijkend werk en een deskundig oordeel. Het is volkomen begrijpelijk dat een lezer die werkt met openbare reproducties de toeschrijving ongewijzigd overneemt zoals de verantwoordelijke instelling die vermeldt.

Welk materiaal blijft behouden nadat metaal is veranderd?

Een oshigata kan vorm, de positie van inscripties en kenmerken die door een ervaren beoordelaar zijn geselecteerd, weergeven. Albums kunnen materiaal verzameld op verschillende momenten combineren, en latere publicaties kunnen eerdere observaties doorgeven aan lezers die de staal nooit van dichtbij hebben bekeken. De historische waarde van een dergelijk document hangt af van het begrijpen van wat men bekijkt. Een originele observatie, een kopie naar aanleiding van een eerdere tekening, een gedrukte plaat en een gedigitaliseerde afbeelding van de gedrukte plaat zijn opeenvolgende mogelijkheden, zowel voor behoud als voor verandering. Pagina's, het type papier en de schaal die voor een reproductie is gekozen, kunnen allemaal invloed hebben op hoe een moderne lezer de markeringen interpreteert.

継平押形 : 附・本阿弥光徳同光温押形集 (digitale opname 3), Nationale Parlementsbibliotheek van Japan
継平押形 : 附・本阿弥光徳同光温押形集 (digitale opname 3), Nationale Parlementsbibliotheek van Japan. Nationale Parlementsbibliotheek van Japan.

Een taxatieverslag voegt een extra relatie toe. Het document uit de vroege achttiende eeuw, dat hier bij een Yukimitsu-dolk wordt getoond, is een bewijs van een beoordeling op een specifiek moment. De datum van dit document behoort bij het document zelf; deze mag niet onopgemerkt worden overgezet naar het dataveld van het middeleeuwse werk waarover het de toeschrijving betreft. Taxatieverslagen kunnen de autoriteit en terminologie van de opsteller registreren en de identiteit van een object binnen een specifieke collectie bewaren. Ze kunnen echter ook losraken van het object dat ze beschrijven. Het koppelen van een document aan een staalproduct vereist aandacht voor de herkomst en identificerende details. Een prestigieus signatuur op het document maakt niet onnodig dat men de herkomst van het staalproduct moet vaststellen.

Yoshimoto Samonji in het nationaal register van historische monumenten uit 1924.
Yoshimoto Samonji in het nationaal register van historische monumenten uit 1924.. Ministerie van Onderwijs; Nationale Bibliotheek van Japan. Openbaar domein. De eerdere catalogusvergelijking is... Taxatiedocument uit 1702 voor de dolk van Yukimitsu.

Wat betreft het donkere oppervlak, dat vaak een groot deel van de visuele uitstraling van een oud tang (nakago) bepaalt? De staat van dit oppervlak is een onderdeel van de informatie die een beheerder is verantwoordelijk voor het behouden. Schurend reinigen, direct op een object werken zonder toestemming, of pogingen om vage markeringen duidelijker te maken, kunnen informatie vernietigen. De minst ingrijpende manier voor een bezoeker om een onzekere interpretatie te bevestigen, is om institutionele afbeeldingen, transcripties en gepubliceerde tekeningen te vergelijken, of om bij de collectie navraag te doen naar hun registratie. Een kleurvlek op een scherm vormt slechts een beperkte basis voor een numerieke schatting van de leeftijd. Het licht, de camera en de beeldverwerking die gebruikt zijn om de afbeelding te maken, staan allemaal tussen de kijker en het oppervlak.

Een museumbezoeker die aantekeningen maakt, kan een gemakkelijk over het hoofd gezien detail bewaren door het collectienummer naast het fotonummer te noteren. Een tweede afbeelding van hetzelfde object kan de achterkant tonen, terwijl een volgend resultaat in een zoekopdracht een ander werk met dezelfde toeschrijving kan weergeven. In een album kan het verschil zitten in een titel die op de voorgaande pagina staat vermeld. Deze eenvoudige methoden van documentatie zijn waardevol wanneer er discussie ontstaat. Ze maken het mogelijk voor een ander persoon terug te keren naar hetzelfde materiaal en een vraag over een detail of een beschadiging op te lossen, zonder per ongeluk twee verschillende objecten met elkaar te vergelijken.

Een label dat een andere lezer kan controleren.

Keer terug naar het zwaard van Kanze Masamune en probeer een korte, duidelijke bijschrift te formuleren. Vermeld de huidige collectie. Geef aan dat het zwaard niet is gesigneerd en wordt toegeschreven aan Masamune. Voeg toe dat de nakago (tang) is ingekort en dat er een gravure op het lemmet is bewaard gebleven. Specificeer dat 'Kanze' een naam is die verbonden is aan de geschiedenis van het bezit. Elke zin verwijst nu naar een ander element in het collectieregister, en geen enkele hoeft autoriteit te ontlenen aan een andere. Een bezoeker die enkel de bekende naam herinnert, kan met een boeiend verhaal naar huis gaan. Een bezoeker die deze vijf kenmerken in gedachten houdt, kan een weloverwogen vergelijking maken met het volgende object in de vitrine.

Stel nu het tegenstuk voor de Kuwana Go. Noem het Nationaal Museum van Kyoto, identificeer de latere gilderingen, scheid hun verwijzingen naar auteurschap, verkorting en eigendom, en vermeld welke bron die interpretaties oplevert. De resulterende aanduidingen verschillen aanzienlijk, ondanks dat beide de bekende middeleeuwse staal beschrijven en beide steunen op latere oordelen. Dat verschil is de beloning voor het leren van de terminologie van de nakago. Het stelt een verzamelaar in staat vragen te stellen die antwoorden vinden in het bestaande materiaal, opmerkt wanneer een oudere waarnemer iets heeft bewaard dat nu verloren is, en herkent wanneer een catalogus een goede reden heeft om een vraag onbeantwoord te laten.

Vragen en antwoorden

Wat is de nakago van een Japans zwaard?

De nakago is de angel, het metalen deel dat doorgaans in de greep zit. Catalogi beschrijven de omtrek, de staat, de vijlsporen, de gaten en de inscripties.

Wat is het verschil tussen ubu en suriage?

Ubu duidt op een angel met zijn oorspronkelijke lengte. Suriage wijst op inkorting. Geen van beide termen bewijst op zichzelf het makerschap of de echtheid van een signatuur.

Kan een ubu-angel meerdere pengaten hebben?

Ja. De NBTHK beschrijft een dolk van Norishige met een ubu-angel en drie mekugi-ana. Het aantal gaten op zichzelf bewijst geen inkorting.

Wat zijn yasurime?

Het zijn vijlsporen op de angel. Catalogi beschrijven hun richting en patroon en maken waar nodig onderscheid tussen oudere en later bewerkte oppervlakken.

Betekenen "mumei" en "gimei" hetzelfde?

Mumei betekent ongesigneerd. Gimei duidt op een signatuur die als vals wordt beschouwd. Ook een ongesigneerd werk kan een goed onderbouwde toeschrijving hebben.

Kan een gouden inscriptie iemand anders dan de smid noemen?

Ja. De Kuwana Go in het Nationaal Museum van Kyoto heeft later toegevoegde inlegwerk met informatie over herkomst, eigendom en andere details, die op elke zijde verschillen.

Films en lezingen

Het Met — De Japanse zwaardkunst en de Japanse esthetiek

The Met — Het conserveren van Japanse kunstwerken in buitenlandse collecties

Collectiegegevens en verdere literatuur

gerelateerde artikelen