Nagamaki i naginata: proporcje trzpienia, oplot rękojeści i historia okresu Muromachi

Dwa obiekty o dokładnie tej samej nazwie.

Dwa wpisy w katalogu zabytków kultury prefektury Yamagata noszą ten sam tytuł. Oba dotyczą nieoznaczonego nagamaki, tradycyjnie przypisywanego szkole Katayama Ichimonji, wraz z jej osprzętem (koshirae). Oba znajdują się w sanktuarium Uesugi w Yonezawa. Otwórz jednak opisy, a ujawniają się dwa wyraźnie odmienne obiekty. Jedna głownia ma długość 95,7 centymetra, a druga – 93,6. Jeden z wpisów odnotowuje starą inskrypcję na osłonie. Oba opisują rękojeści zdobione motywem chryzantemy. Najciekawiej jednak jest to, że w tych wpisach, dotyczących przedmiotów oznaczonych jako „nagamaki”, użyto słowa „naginata”. Ta pozorną sprzeczność stanowi doskonałe wprowadzenie do kolekcji.

Osoba poszukująca różnicy między nagamaki a naginatą zazwyczaj oczekuje zobaczenia dwóch sylwetek oraz zapoznania się z definicją. Świątynia oferuje coś bardziej przydatnego. Długi, drewniany trzonek może dostarczyć nazwy, przez którą dany przedmiot jest rozpoznawany. Metalowy element wewnątrz niego może należeć do rodziny zakrzywionych ostrzy, opisywanej innym terminem. Późniejszy opiekun może zachować zarówno głownię, jak i oprawę powstałą kilka pokoleń po niej. Tytuł katalogowy może wymagać uwzględnienia wszystkich trzech faktów w kilku słowach. Dlatego też, rozróżnienie często staje się bardziej jasne, gdy czytelnik śledzi historię konkretnego przedmiotu, analizując dokumenty, zamiast porównywać obrazy bez opisów.

Okres Muromachi zajmuje szczególne miejsce w tej historii. Stal zawarta w grupie Yonezawa została przypisana do wcześniejszego okresu, natomiast stare elementy montażowe (koshirae) pozwalają na zbadanie, w jaki sposób kolejni właściciele prezentowali ten miecz. Kolejny nagamaki, znajdujący się w Sendai, sam w sobie datowany jest na późny okres Muromachi. Ostrze autorstwa Katsumitsu, znajdujące się w Tokio, nosi datę z początku XVI wieku. Wszystkie te obiekty pozwalają nam porównać średniowieczny miecz, przekazywany z pokolenia na pokolenie i prezentowany w późniejszych zestawach, dzieło skatalogowane jako nagamaki, oraz dzieło z sygnaturą, skatalogowane jako naginata. Żaden z nich nie musi reprezentować każdego, długo rękojeściowego przedmiotu kiedykolwiek wytworzonego w Japonii.

Naginata Katsumitsu, data 1503, Muzeum Narodowe w Tokio.
Naginata Katsumitsu, data 1503, Muzeum Narodowe w Tokio.. SLIMHANNYA, licencja CC BY-SA 4.0, wykorzystano bez wprowadzania zmian. Licencja.

Od drewnianej rękojeści do jej wnętrza

Nagamaki przywodzi na myśl długie owijki. W powszechnie znanym angielskim podziale, charakterystyczny, wydłużony chwyt, często owinięty w sposób przypominający rękojeści mieczy, przyciąga uwagę, podczas gdy opisy naginat zwykle podkreślają zakrzywiony ostrze zamocowane na trzonie. To są obserwacje dotyczące całych zestawów. Usuwając drewniane elementy z pola widzenia, znikają jedne z najważniejszych punktów odróżniających. Ostrze leżące na białym tle może zachować pełną długość metalu, jednocześnie niewiele mówiąc o wykończeniu, grubości, długości lub owinięciu drewnianej rękojeści, z którą było wcześniej połączone. To ograniczenie zarówno dostępnych dowodów, jak i możliwości fotografii.

Co pozostało z głowni w długiej oprawie?
Opis katalogowy Cecha widoczna lub udokumentowana Pytanie do opisu
Nagamaki z zachowaną oprawą Długość i materiał owijanej rękojeści Czy głownię i oprawę datowano łącznie?
Naginata z zachowaną oprawą Zakrzywiona głownia z zachowanym drzewcem lub okuciami Które wymiary dotyczą stalowej części, a które oprawy?
Głownia bez oprawy Głownia, trzpień i ewentualna inskrypcja Czy opis dokumentuje wcześniejszą oprawę, czy jedynie wnioskuje o jej typie?
Określenie przedmiotu jako naoshi Obiekt opisany w katalogu jako wtórnie przekształcony Które cechy zachowały się sprzed przeróbki?

Długość głowni nie wystarcza do odtworzenia niezachowanej oprawy. Cytując katalog, zachowaj zastrzeżenia takie jak „przypisywany”.

Źródła · Prefektura Yamagata, przypisywane Norikane. · Prefektura Yamagata, Katayama Ichimonji, rejestr 1057.

Nakago to część metalu, która wystaje na rękojeść. Muzeum może ją prezentować, ponieważ może zawierać sygnaturę, ślady po obróbce pilnikiem lub otwory związane z montażem. Zewnętrzna rękojeść otacza część metalu. Ponieważ te elementy częściowo się pokrywają, proste zsumowanie długości stali i kompletnej drewnianej konstrukcji spowodowałoby podliczenie części przedmiotu. Podobnie, podawana długość ostrza zazwyczaj odnosi się do widocznej części ostrza, mierzona w sposób standardowy. Nie zastępuje to pomiaru długości trzpienia ani długości rękojeści. Trzy liczby, które w języku angielskim mogą brzmieć jak długość miecza, w rzeczywistości mogą określać trzy zupełnie różne wymiary.

To jest szczególnie istotne w kontekście dyskusji o proporcjach. Regionalne opisy dwóch dzieł Katayamy podają długość ostrza i krzywiznę, a także opisują jele (nakago) jako oryginalne. Nie podają jednak wymiarów rękojeści wykonanej z drewna ani wymiarów jelec, z których można by obliczyć wiarygodny współczynnik proporcji dla każdego zestawu. Podany współczynnik proporcji zaczerpnięty z innego montażu odzwierciedlałby właśnie ten inny obiekt. Nawet zdjęcie kompletnego montażu (koshirae) obok samego ostrza wymaga wspólnej skali, udokumentowanego zestawienia oraz jednoznacznego ujęcia obu końców, zanim można będzie wyciągnąć jakiekolwiek wnioski numeryczne. Katalog może nadal umożliwić doskonałe porównanie jakościowe, nawet jeśli brakuje tych pomiarów.

Grupa Yonezawa pod szczegółową analizę.

Odmieńmy najpierw element o długości 95,7 centymetra. W wpisie prefekturalnym numer 1057, krzywizna jest podana jako 4,1 centymetra. Klinga wykonana jest ze stali wzorzystej i posiada niewielki, przypominający goździk wzór utwardzony, który biegnie w określonym kierunku. Główna rowkowana część ostrza posiada towarzyszącą jej mniejszą rowkowaną część. Napis na starym pochwie łączy ją z Katayama Ichimonji i podaje jej wartość w złocie. Ten ostatni element jest wyjątkowo istotny. Napis zawiera orzeczenie, które ktoś uznał za na tyle ważne, aby zachować je razem z ostrzem. Stanowi to inny rodzaj dowodu niż sygnatura producenta na stali. Zatem kwalifikacja zawarta w tytule, która mówi o tradycyjnym pochodzeniu, ma tutaj realne znaczenie.

Pozycja 1058 podaje długość 93,6 centymetra oraz krzywiznę 4,2. Tekst ponownie umiejscawia początek produkcji ostrza w okresie Kamakura i uważa przypisanie za zgodne z jakością wykonania. Opis rowków jest krótszy. Obie te prace mają ze sobą wystarczająco dużo wspólnego, że szybko przygotowany opis mógłby wykorzystywać szczegóły dotyczące którejkolwiek z nich, nie budząc podejrzeń u czytelnika. W historii kolekcji właśnie w ten sposób inskrypcja na pochwie może zostać przeniesiona z jednego przedmiotu na inny, sąsiadujący. Umieszczanie obok wymiarów numerów ewidencyjnych prefektur pozwala zidentyfikować te niemal identyczne egzemplarze, nawet jeśli ich angielskie nazwy są takie same.

Trzecie dzieło związane z sanktuarium, wpis 1056, tradycyjnie przypisywane jest Norikanemu. Podana długość ostrza wynosi 79,9 centymetrów. Opis osadzenia (koshirae) jest wyjątkowo szczegółowy. Pokrowiec wykonany jest w technice lakierowania na czarno, a elementy metalowe obejmują mosiężną głowicę oraz zakończenie z żelaza, które ma kształt liścia drzewa ginkgo. Tarcza zdobi motyw chryzantemy w formie ażurowych wzorów. Takie detale zmieniają wyobrażenie, jakie wywołuje proste określenie "długa, owinięta rękojeść". Każdy element wnosi inny materiał, kolor i bogactwo zdobień. Powtarzanie się pewnych cech w całej grupie sprawia, że różnice między obiektami są bardziej widoczne, a nie sprawiają, że te obiekty stają się zamienne.

Oznaczenia wskazują, że faktura w postaci żłobień na powierzchni chwytka nazywana jest "sendan-maki". Byłoby pochopne tłumaczyć każde wystąpienie znaku oznaczającego owijanie na stwierdzenie o widocznym jedwabiu o określonym kolorze i dacie. Lakier może ukrywać pod sobą konstrukcję, a nazywanie konkretnego rodzaju obróbki różni się od identyfikacji wszystkich materiałów znajdujących się w jej wnętrzu. Jeśli w dokumentacji wymieniony jest czarny lakier i element metalowy, możemy być bardzo precyzyjni. Jeśli natomiast opisuje wzorzystą lub żłobioną powierzchnię, ale brakuje analizy włókien, powinniśmy pozostać na tym samym poziomie precyzji. Odbiorca odwiedzający muzeum i analizujący jakość wykonania zyska więcej dzięki takiemu rozróżnieniu, niż z kolorowej rekonstrukcji prezentowanej jako pewnik.

Ostrze datowane na rok 1503 oraz fotografia opublikowana w 1957 roku.

Pierwsze zdjęcie w tym artykule przedstawia naginatę autorstwa Katsumitsu, znajdującą się w zbiorach Tokijskiego Muzeum Narodowego, datowaną na rok 1503. Obraz ten przenosi nas w okres Muromachi, ukazując konkretnego twórcę i datę przypisaną do danego przedmiotu. Umieść to zdjęcie w swojej wyobraźni obok dokumentów z Yamagaty. Zdjęcie z Tokio prezentuje widoczną część metalową współczesnym odbiorcom. Zapisy dotyczące sanktuarium zachowują pisemny opis zdobionych drewnianych i żelaznych elementów otaczających starsze ostrza. Te dwa źródła wzajemnie się uzupełniają, a wynika to przede wszystkim z różnic w ich charakterystyce. Nie musimy tworzyć rekonstrukcji trzonu z XVI wieku dla naginat Katsumitsu, aby wykorzystać jego zdjęcie do dyskusji o ostrzach z tego okresu.

Drugie zdjęcie pochodzi z wydawnictwa z XX wieku, poświęconego narodowym skarbom. Naginata autorstwa Sukemitsu nosi datę z epoki Gen'ō, odpowiadającą roku 1320. Zdjęcie katalogowe zostało opublikowane w 1957 roku. Te dwie daty należą do różnych punktów na osi czasu. Wczesna data identyfikuje historyczny miecz, natomiast późniejsza data wskazuje na sposób, w jaki wielu czytelników mogło go zobaczyć. Monochromatyczna ilustracja nadaje niezwykłą klarowność w odniesieniu do konturów, metalu i pustej przestrzeni w tle. Przekształca również różnice w materiale, które mogłyby być oczywiste w galerii, w odcienie szarości. Zanim przypiszesz kolor lub materiał do czegokolwiek, co wydaje się niejasne, przyjrzyj się, co ta ilustracja rejestruje.

Naginata autorstwa Sukemitsu, wymieniona w katalogu narodowych skarbów z 1957 roku.
Naginata autorstwa Sukemitsu, wymieniona w katalogu narodowych skarbów z 1957 roku.. Komisja ds. Ochrony Zabytków, 1957.

Ostrze naginata, osobiście podpisane przez Nagamitsu w Tokio, stanowi kolejne ważne odniesienie. Dokumentacja podaje długość ostrza wynoszącą 50,3 centymetra oraz krzywiznę o wartości 2,4. Opisuje również wyraźną strukturę powierzchni, nieregularne odcienie w stali oraz kombinację zaokrąglonych i przypominających goździki kształtów wzdłuż utwardzonej części. Inny egzemplarz Nagamitsu, znajdujący się w Muzeum Sztuki w Sano, posiada własny opis katalogowy. Samo nazwisko Nagamitsu odpowiada na pytanie dotyczące autorstwa; nie identyfikuje jednak konkretnej naginty we wszystkich kolekcjach. Ostrze z Tokio ma numer inwentarzowy F-160. Ten niewielki napis umożliwia czytelnikowi szybkie odnalezienie właściwego obiektu po przeprowadzeniu wyszukiwania w języku angielskim, które mogło dać kilka potencjalnie pasujących wyników.

Daty tych znalezisk pozwalają lepiej zrozumieć kontekst okresu Nanbokuchō. Próbki Sukemitsu oraz starszej stali z Yonezawa dostarczają dowodów, które sięgają czasów wcześniejszych niż podział dworów w XIV wieku. Datowany Katsumitsu dostarcza dowodów z późniejszego okresu. Nie można odtworzyć historii pomiędzy nimi, po prostu dopasowując jeden wzorzec do drugiego. Wojny, mecenat, dziedziczenie oraz przetrwanie konkretnych kolekcji – wszystko to wpłynęło na próbki, które trafiły do muzeów. Ostrze, które można było łatwo sfotografować i które przetrwało w nienaruszonym stanie, oraz długi, drewniany montaż (koshirae), który wymagał setek lat pielęgnacji, miały bardzo różne szanse, aby dotarły do nas. Brak eksponatu w gablocie nie musi oznaczać przerwy w średniowiecznych praktykach.

Przykład z późnego okresu Muromachi z kolekcji rodu Date

Muzeum Miejskie w Sendai zarejestrowało nagamaki jako numer 3529 w katalogu zabytków przekazanych przez rodzinę Date. Datowanie przedmiotu wskazuje na późny okres Muromachi, a długość ostrza wynosi 97,4 centymetra. Na przedmiocie znajduje się również inskrypcja wykonana czerwonym lakierem, która nawiązuje do tradycji związanej z Musashibō, postaci znanej jako Benkei. W opisie przedmiotu można odczytać dwie interesujące informacje. Właściciel lub kustosz chciał, aby przedmiot towarzyszył wspomnieniu o pewnym związku. Katalog muzeum wskazuje, że przedmiot został skatalogowany wiele pokoleń po okresie historycznym, w którym żyła słynna postać. Historia legendy jest możliwa bez traktowania inskrypcji jako współczesnego potwierdzenia prywatnego własności.

Porównaj czerwoną lakierowaną powierzchnię z Sendai z inskrypcjami na starych pochwach wymienionych w katalogu Katayama. Jedna z nich opowiada o tradycji związanej z pewną postacią. Druga zachowuje ocenę dotyczącą autorstwa i wartości. Obie przekształcają przedmiot w małe archiwum. W przeciwieństwie do napisów na nowoczesnej ścianie muzeum, te inskrypcje mogły towarzyszyć przedmiotowi, który opisywały. W odróżnieniu od podpisu średniowiecznego rzemieślnika, data tych inskrypcji nie musi pokrywać się z datą wytworzenia stali. Te różnice często umykają, gdy anglojęzyczne opisy oznaczają każdą formę pisma jako "inskrypcję", pomijając informację o powierzchni, na której się znajduje. Na ostrzu (nakago), na drewnie i w czerwonym lakierze znajdują się krótkie frazy, które mają ogromne znaczenie historyczne.

Od długiej oprawy do wakizashi

Muzeum Sztuki Tokugawa przechowuje obiekt, którego dzisiejsza forma różni się od dawnej postaci z długą oprawą. Namazuo Tōshirō jest w katalogu opisany jako wakizashi z sygnaturą Yoshimitsu. Nazwę „ogon suma” muzeum wiąże z obrysem powstałym po przerobieniu nagamaki na krótki miecz. Podaje obecne wymiary i udokumentowane późniejsze dzieje. Relacja o pożarze w Osace w 1615 roku i późniejszym ponownym hartowaniu dotyczy kolejnej ingerencji. To, że znamy kilka zmian, nie oznacza, że wszystkie nastąpiły w tym samym roku.

Słowo „naoshi” w tym kontekście wyraża ideę modyfikacji. Terminy „nagamaki-naoshi” i „naginata-naoshi” mogą zatem pojawiać się w opisach ostrzy, których pierwotny kształt został zmieniony. W późniejszych kolekcjach niektóre obiekty zostały przystosowane do montażu katany lub wakizashi. Inne mogły być wykonane od początku z wyglądem przypominającym przykład po modyfikacji. Brak wyraźnej linii „yokote” na ostrzu lub forma przypominająca liść irysa, same w sobie nie pozwalają ustalić daty ani nie dowodzą, że kiedyś istniała dłuższa rękojeść. Historia zmiany oraz podobieństwo do rezultatu tej zmiany to odrębne twierdzenia historyczne.

Wakizashi z oprawą, Metropolitan Museum of Art, 91.2.84
Wakizashi z oprawą, Metropolitan Museum of Art, 91.2.84. Naotane Taikei, Honjo Yoshitane, Yukinaka (Wikimedia Commons). Licencja na obraz. Porównanie z wcześniejszym katalogiem jest Głownia i oprawa krótkiego miecza (wakizashi).

Krótki miecz i elementy montażowe przedstawione powyżej, pochodzące z Metropolitan Museum, stanowią przykład tego, jak muzeum rozumie pojęcie "wakizashi ensemble". Jest to odrębne dzieło i nie rości się tutaj pretensji, że są to zaginione elementy montażowe (koshirae) Namazuo. Oglądanie ostrza i jego osprzętu razem pomaga zrozumieć, dlaczego rodzina mogła dokonać wielu wyborów dotyczących tego, co warto zachować. Zmienione ostrze mogło otrzymać nowe zdobienia, dopasowane do jego obecnej tożsamości. Starsze elementy mogły przetrwać samodzielnie, lub ich szczegóły mogły zostać udokumentowane w formie pisemnej. Kiedy inwentaryzacja dotyczy jedynie ostrza, może ona w konsekwencji opisać nieprzerwaną historię własności, pomimo znaczących zmian w jego wyglądzie zewnętrznym.

Rozróżnienie to sięga okresu Edo. Długi miecz, skrócony w celu dopasowania do nowego montażu (koshirae), mógł być prezentowany wśród innych, a jego wcześniejsza tożsamość mogła być przypomniana w notatce opisującej jego kształt. Jednocześnie, celowo stylizowany na dawny model, mógł być ceniony jako odniesienie do starszego wzorca. Datowanie późniejszych montaży jest stosunkowo proste, jeśli można określić wiek lakieru, okuć, inskrypcji lub dokumentacji. Datowanie modyfikacji samego ostrza może być trudniejsze. Zespół z okresu Edo dowodzi, że ostrze było w swojej ówczesnej formie w momencie, gdy można z całą pewnością ustalić jego parowanie. Nie oznacza to automatycznie, że modyfikacja została dokonana w roku, w którym zespół został ukończony.

Dlaczego treść etykiety jest ważna.

Ostatnie zdjęcie przedstawia Iwakiri Nagatsuka Tōshirō, sztylet związany z Yoshimitsu, znajdujący się w Tokio. Zestawienie tych nazwisk stanowi pouczającą analizę. Imię Tōshirō występuje w odniesieniu do wielu cenionych ostrzy. Wyszukiwanie tej części imienia Namazuo może łatwo dostarczyć fotografię innego autentycznego dzieła tego samego twórcy. Zdjęcie może wydawać się całkowicie wiarygodne w kontekście dyskusji o dawnym nagamaki, jednocześnie prezentując zupełnie inną formę. Identyfikacja ilustracji w kontekście katalogu jest w tym przypadku tak samo ważna jak jej ostrość. Obecna forma ostrza Namazuo jest bezpośrednio potwierdzona przez dokumentację kolekcji Muzeum Sztuki Tokugawa.

Przykład porównawczy z późniejszej tradycji Aizu Kanesada, Auckland Museum, 1925.230.1.
Przykład porównawczy z późniejszej tradycji Aizu Kanesada, Auckland Museum, 1925.230.1.. Kanesada (Wikimedia Commons). Licencja na obraz. Porównanie z wcześniejszym katalogiem jest Iwakiri Nagatsuka Tōshirō, tantō, Muzeum Narodowe w Tokio, za pośrednictwem ColBase.

Słowo „montaż” może wydawać się zbyt ogólne, aby w pełni oddać jego rolę w tych dokumentach. Może odnosić się do drewnianej podkładki pod trzpień, warstw wykończenia, wzorzystego uchwytu, rękojeści oraz starannie ukształtowanego końca. Osoba zapoznająca się z grupą przedmiotów rytualnych może początkowo zauważyć jedynie powtarzające się użycie czarnego lakieru. Dopiero mosiężne elementy i zakończenie w kształcie liścia ginkgo w egzemplarzu Norikane pozwalają go odróżnić od pozostałych. Wreszcie, dokumenty ujawniają kolejną cechę odróżniającą – starszą stal oraz jej późniejszą oprawę. Rozpatrując te elementy w takiej kolejności, można zauważyć, że stanowią one własną historię rzemiosła i wyboru, a nie jedynie ramę otaczającą ostrze.

Dla projektanta wystawy, ten wybór wydaje się nietypowy. Zamiast naprzemiennie prezentować przedmioty z długimi rękojeściami i tradycyjne miecze, umieść oba regionalne eksponaty obok siebie, zachowując tę samą skalę. Pozwól zwiedzającemu dostrzec otwarcie kwiatów chryzantemy i rytm czarnej powierzchni, zanim zapozna się z informacjami o twórcach. Następnie umieść stary napis ze sczepu obok konkretnego dzieła, do którego się odnosi. Zwiedzający może zauważyć, jak wizualne porównanie prowadzi do pytań o tożsamość, na które zapisy historyczne mogą odpowiedzieć. Pozorną nadmiarowość prezentacji dwóch dzieł o podobnych tytułach, można uznać za powód, by zaprezentować je oba.

Przejrzyj ponownie oba tytuły Katayama. Ich identyczne sformułowanie pozostaje nadal odpowiednie. Autorstwo jest potwierdzone, a kategoryzacja jako zbiory nagamaki odzwierciedla historyczną klasyfikację. Z kolei informacja dotycząca towarzyszącej osadki wskazuje, dlaczego ten komplet zasługuje na uwagę, wykraczającą poza sam materiał, z którego został wykonany. Różnice znajdują się w opisach poniżej tytułów, gdzie można szczegółowo opisać wymiary, inskrypcje oraz układ powierzchni. Odpowiedź na pytanie dotyczące nagamaki i naginat należy szukać właśnie tam. Należy zidentyfikować dzieło, określić element, o którym mowa, i zwrócić uwagę na epokę, którą katalog przypisuje każdej z części. Te dwa słowa stają się wówczas sposobem na głębsze poznanie konkretnego przedmiotu, niż mogłoby to zapewnić każde z nich osobno.

Dla nazwy obiektu używanej w etykietach w języku angielskim, zobacz. naginty w japońskich kolekcjach..

Pytania i odpowiedzi

Jak różnią się nagamaki i naginat według danych archiwalnych muzealnych?

Nazwa nagamaki często zwraca uwagę na długą, owijaną rękojeść. Naginata może określać formę głowni. W opisach z prefektury Yamagata oba terminy odnoszą się do konkretnych zespołów ze zbiorów Uesugi.

Czym jest nagamaki?

Jest to japońska broń biała z wydłużoną rękojeścią. Zachowane w chramie Uesugi oprawy z okresu Muromachi mówią o tych obiektach więcej niż sam obrys głowni.

Co to jest trzpień miecza?

Nakago to metalowe przedłużenie głowni wewnątrz rękojeści. Jego długość i zewnętrzna długość drewnianego drzewca są odrębnymi wymiarami.

Czym jest garda miecza?

Garda, czyli tsuba, to element na styku głowni z rękojeścią. Katalogi z prefektury Yamagata opisują żelazne gardy z ażurowym motywem chryzantem.

Czym jest wakizashi w rejestrze Namazuo?

To obecna forma krótkiego miecza. Muzeum Sztuki Tokugawa określa wcześniejszą postać jako nagamaki i podaje obecną długość głowni równą 38,5 cm.

Do czego odnoszą się daty z okresu Muromachi w tych dokumentach?

W grupie Uesugi datowanie może odnosić się do zachowanej oprawy starszej głowni. Muzeum w Sendai datuje inny egzemplarz, nagamaki rodu Date, na późny okres Muromachi.

Filmy i wykłady

Metropolitan Museum of Art – Sztuka samurajów – Wstęp

JASA: Towarzystwo Sztuki Japońskiej w Ameryce — Samurajski Blask: Przybory Mieczowe z Edo-Japonii (wykład Markusa Sesko)

Karty obiektów i dalsza lektura

Powiązane artykuły