De 47 rōnin van Akō: samoerai zonder heer, inventarissen uit de Edoperiode en relieken in Sengakuji

Op de begraafplaats van de vazallen van Akō in Sengakuji in Tokio, heeft iedereen die probeert tot veertig zeven te tellen, een probleem. De tempel herbergt veertig acht herdenkingsstenen. Één herdenkt een man die voor het beroemde incident is overleden. Een andere herdenkt een man die lang daarna leefde en elders is begraven. Een derde staat voor iemand waarvan de familie zijn lichaam terugbracht. Het verschil tussen het aantal in het verhaal en de stenen op de grond is een goede manier om te beginnen met de geschiedenis van de veertig zeven rōnin. Verschillende mensen hadden verschillende redenen om te tellen.

Begin bij het einde van het verhaal, aan de Inlandse Zee. Akō was een kasteelstad met zoutproductie en een bestuur dat werd geleid door het Asano-geslacht. De mannen, die later bekend werden als rondreizende of machteloze samurai, hadden eerder posities binnen dat bestuur gehad. Hun verlies in het voorjaar van 1701 was zowel persoonlijk, politiek als economisch. Hun heer was overleden, hun dienstbaarheid aan zijn huis was onderbroken, en de instelling die hun tienden regelde, stopte met het besturen van het gebied. Door alleen te herinneren aan het moment waarop ze beroemd werden, negeren we wat ze daadwerkelijk verdienden en wat het verliezen van een heer daadwerkelijk betekende.

Wat een ronin verliest.

De Engelse term “masterless” geeft een redelijke eerste vertaling voor rōnin in deze context. Het opent de meest interessante historische vraag: welke aspecten van de identiteit van een vazal waren afhankelijk van zijn directe dienstbaarheid? Vriendschap, een achternaam, sociale erkenning en ervaring van dienstbaarheid konden een werkgever overleven. Het recht om bevelen te geven in een kasteel namens de heer kon nauwelijks een dergelijke afwezigheid overleven. Een voormalig hoge ambtenaar kon nog vrienden behouden die naar hem luisterden en nog de privileges behouden die bij zijn oude rang hoorden. Hij kon geen gebruik meer maken van een functionerende administratie, alsof er niets was veranderd.

Twee termen die vaak voorkomen in beschrijvingen van de Tokugawa-regering, verwijzen naar verschillende verschijnselen. Kaieki kon de vernietiging van een edelman’s bezittingen door overheidsmaatregelen betekenen. Genpō leidde tot een vermindering van een bezitting, waardoor een kleinere inkomstenbron ontstond om de dienstknezen te onderhouden. Beide ontwikkelingen konden ertoe leiden dat mensen op zoek gingen naar nieuwe dienstverbanden, maar de gevolgen voor een individuele familie waren afhankelijk van hun rang, spaargeld, familiebanden, timing en de beslissingen van de overgebleven meester. Geen enkel enkel object kan al deze veranderingen volledig weergeven. Een familiewapen kon binnen het huis blijven, terwijl de familie haar inkomsten verloor. Omgekeerd zou het verlies van een specifiek wapen weinig zeggen over een verandering in formele status.

Het zwaardpaar dat geassocieerd wordt met de kledij van samurai, geeft dit probleem een concrete dimensie. Een lang en een kort zwaard kon een claim op status benadrukken, die anderen op blik erkenden. Echter, het feit dat voormalige, genaamde vazallen zwaarden bezaten, bewijst geen uniforme recht voor alle onbetrokken krijgers om elke combinatie van wapens op elke locatie te dragen. Zelf Edo Castle had regels en verwachtingen die radicaal verschuild van die van een normale weg of een woonhuis. De omgeving was een onderdeel van de privileges. De zaak van Akō illustreert hoe status kan overleven ondanks het verlies van een uitkering, terwijl de publieke manifestatie ervan onder toezicht stond.

Een vertaling kan zelfs de sfeer van de aflevering veranderen. “Vierendertig rōnin” benadrukt werkloosheid en sociale uitsluiting. “Akō gishi”, de term die de tempel en vele lokale instellingen gebruiken, identificeert de mannen met Akō en prijst hun gedrag als rechtvaardig. De voormalige vazallen van Asano zijn specifieker over de verbroken relatie en laten hun gedrag open voor beoordeling. Alle drie beschrijven herkenbare aspecten van dezelfde groep. Het kiezen tussen hen is al een interpretatie. Een edict, een herinneringsplaquette en een theaterbiljet hadden echter totaal verschillende doelen bij het benoemen van deze mannen.

Akō en Edo hielden van verschillende vormen van tijd.

In 1701 verwondde Asano Naganori Kira Yoshinaka binnen het Edo-kasteel. De overheid eiste dat Asano zou worden geëxecuteerd op die dag, waardoor zijn bezittingen werden afgenomen. Kira overleefde het incident en werd niet met dezelfde straf bestraft. De lokale administratie beschouwt deze onbalans als een kernpunt van de woede van de voormalige vazallen. Lezers kunnen de volgorde volgen zonder per se elke privé-gesprek te accepteren dat later is geschreven om deze te verklaren. Een theaterpubliek hoeft niet uit een voorstelling te stappen met de vraag wie wie had beledigd. Een historicus kan privé-uitspraken open laten, maar toch uitleggen waarom de publieke beslissing zo belangrijk was.

De chronologische gegevens van Akō City geven de nasleep een ander tempo dan de dramatische gebeurtenissen. Tussen de nieuwsberichten en de formele overdracht van het kasteel, waren er administratieve zaken, religieuze rituelen en een onderhandeling over de toekomst van de gezinnen die afhankelijk waren van de Asano. De kroniek vermeldt voorzieningen voor herdenkingen en de aankomst van ambtenaren van buiten het gebied. Deze vermeldingen brengen alledaags werk en geografische afstand terug in een verhaal dat vaak wordt samengevat in een ruzie en de daaruit voortvloeiende gevolgen. De overheidsbeslissing in Edo had effect in een plaats met eigen kasgelden, opslagplaatsen, tempels en personen die verantwoordelijk waren voor het overdragen ervan.

Data vormen een kleine val, met grote gevolgen. De traditionele datum waarop de dienaren ontmoeten met Kira is de veertiende dag van de twelfde maand van Genroku 15. Het jaarnaam correspondeert over het algemeen met 1702, dus Engelse verhalen vermelden vaak december 1702. Kagakuji, de tempel van het Asano-geslacht in Akō, geeft januari 30, 1703, volgens de Gregoriaanse kalender. Door de dag en maand te wijzigen, maar het oude jaar te behouden, ontstaat een derde datum die geen basis heeft in geen van beide systemen. Moderne december-herdenkingen maken deel uit van het publieke leven van het verhaal. Ze lossen echter geen vraag op over de omzetting van kalenders.

Een accurate tijdlijn maakt het mogelijk om vier beslissingen te reduceren tot één. De uitspraak over Asano, de definitieve afdoening van zijn bezittingen, de reactie van de voormalige vazallen en de latere oordeel van de overheid over de overlevenden, vonden allemaal op verschillende momenten plaats. Een lord’s overlijden gaf niet automatisch recht op private wraak. De overheid kon de gevangenen als krijgers erkennen, terwijl ze hen toch tot de dood veroordeelden. Latere bewonderaars konden loyaliteit vieren, terwijl de autoriteiten hun eigen macht om geschillen te beslechten benadrukten. Een groot deel van de lange aantrekkingskracht van het verhaal ligt in deze onopgeloste spanning tussen twee verplichtingen die dezelfde samenleving serieus nam.

Portret van Oboshi Yuranosuke Yoshio (De Leider), JP1553
Portret van Oboshi Yuranosuke Yoshio (De Leider), JP1553. Metropolitan Museum of Art, open toegang.

Twee zwaarden, een sjaal en een bibliografische voetspoor.

Bij de Ōishi-schrij in Akō, geeft de beschrijving van de collectie verrassend specifieke namen voor een paar zwaarden die door Ōishi Kuranosuke, de voormalige hoge edelman die vooral bekend is als leider van de groep, bezwaard werden. De schrij noemt Kiyomitsu en Yasumitsu van Bizen Osafune. Daarnaast wordt ook een beschermkap en kleding vermeld die aan Horibe Yasubei toegekend zijn. Deze toewijzingen onthullen twee individuen op basis van verschillende soorten bezittingen. De ene wordt bekend door een set zwaarden en een regionale ambachtstraditie, terwijl de andere door zijn kleding. De lijst is al veel diverser dan een illustratieve weergave, waarin elke held slechts één opvallend zwaard bezit.

Let op het werkwoord “eigenden”. Dit verbindt iets met een persoon over een deel van een leven. De krachtigere uitdrukking “gebruikt op de betreffende nacht” verbindt het met een specifieke datum. Deze beweringen zouden mogelijk betrekking kunnen hebben op hetzelfde, maar ze vereisen verschillende bewijzen. Een erfstuk kan over generaties binnen een familie blijven. Een waardevol object kan worden weggegeven of behouden door familieleden. Een museum kan goede redenen hebben om de eigenaar te benoemen, zonder te beweren dat hij zijn volledige outfit op een specifieke nacht te reconstrueren. Deze onderscheiding verdient het om tijdens de vertaling van een Japanse tentoonstellingslabel naar een Engelse ondertitel, intact te blijven.

Een lezer bracht in 2022 vrijwel precies dit probleem naar de bibliotheek van Akō. Waar konden mensen informatie vinden over de zwaarden die ‘s nachts werden gedragen, en over de zwaarden die de mannen normaal droegen? De reactie van de bibliotheek, bewaard in de samenwerkende referentie database van de Nationale Bibliotheek, wijst lezers naar twee plaatsen. De eerste is een discussie over documentair bewijs voor kleding en uitrusting, bewerkt door Saitō Shigeru. De andere is een kort memorandum over zwaarden, dat is opgenomen in het eerste deel van Watanabe's Akō gishi shiryō. De Japanse titel, “Gishi haitō oboegaki”, is een bijzonder nuttige zoekterm voor iedereen die de geschiedenis verder onderzoekt, verder dan algemene biografieën.

De geprinte notitie kan worden gelezen in de digitale kopie van de Nationale Diet Bibliotheek, in de frames 210 en 211. De titel verwijst naar veertig-zes mannen. Op pagina 394 van de geprinte versie staat de vermelding voor Ōishi Kuranosuke, waarbij het langere zwaard 2 shaku en 8 sun is, en het kortere 2 shaku. 10 sun maken 1 shaku. Gebruikmakend van de latere standaard van ongeveer 30,3 centimeter per shaku, krijgen we zo benaderende moderne equivalente lengtes van 85 en 61 centimeter. Dit zijn conversies van gegevens uit een geprinte historische tekst, en niet metingen van het zwaardspaar van de tempel. De notitie vermeldt het langere zwaard als Norinaga, terwijl de tempel twee andere makers noemt. Beide beschrijvingen kunnen worden gepresenteerd zonder de objecten als hetzelfde zwaardspaar te identificeren.

De notitie van Horibe Yasubei op pagina 396 is aanzienlijk minder gedetailleerd. De lengte van beide zwaarden is onbekend. Een leegte in deze registratie is niet geschikt voor een figuur uit een toneeldecoratie of een moderne reproductie. Het geeft ons een indicatie van de beperkte informatie die de compiler tot zijn beschikking had. Het gedrukte werk vermeldt een bron binnen de collectie van de familie Asano, die aan het einde van de notitie met naam is vermeld. De formulering van de notitie en haar latere publicatie, bewijzen op zichzelf geen bewijs van de eigendom van de zwaarden van beide mannen of een officiële procedure van confiscatie door de shogun.

Een meting in het museum zou een verdere vraag beantwoorden: meette de catalogist de lengte van het snijstuk, het geheel van het gemonteerde object, of een verkort lemmet sinds de eerste eigendom? Een verschil van enkele centimeters hoeft niet te bewijzen dat twee verslagen elkaar tegenspreken. Zelfs de naam die voor een object wordt gebruikt, kan een maker identificeren in één vermelding en een eigenaar in een andere. De meest overtuigende toekomstige vergelijking zou beginnen met de Japanse vermelding, het lange of korte element van het paar identificeren, de eenheid vaststellen en vervolgens dit resultaat vergelijken met een genaamd object in de huidige collectie. Er is historische relevantie in de kloof tussen deze gegevens.

Act XI (Dai jūichidanme): De acteurs Kataoka Nizaemon VIII als Ōboshi Yuranosuke en Bandō Kamezō I als Kō no Moronao, uit de serie "Het magazijn van loyale dienaren", een inleiding (Kanadehon chūshingura), JP1094b.
Act XI (Dai jūichidanme): De acteurs Kataoka Nizaemon VIII als Ōboshi Yuranosuke en Bandō Kamezō I als Kō no Moronao, uit de serie "Het magazijn van loyale dienaren", een inleiding (Kanadehon chūshingura), JP1094b.. Metropolitan Museum of Art, open toegang.

Waar de herdenkingsmonumenten staan

De geografische verspreiding van deze relikwieën is op zichzelf een geschiedenis. Een bezoeker van Sengakuji in Tokio en een bezoeker van Ōishi Shrine in Akō zien dus verschillende instellingen, die op honderden kilometers van elkaar liggen. De tempel in Tokio verzorgt grafen die verband houden met Asano en zijn aanhangers. De shrine in de oude versterkingsplaats bewaart bezittingen en lokale archieven. Kagakuji, ook in Akō, bewaart de relatie tussen de Asano en hun thuisgebied, via eigen herinneringen. Het deze objecten te bestempelen als “het veertig-zeven rōnin museum” is een praktische fout, omdat je niet weet waar je ze kunt vinden, en een diepere fout, omdat je niet begrijpt wie ze daadwerkelijk heeft bewaard.

Overweeg de poort aan de ingang van het grafgebied bij Sengakuji. De tempel beschouwt deze als een poort die afkomstig is van het huis van de Asano-familie in Teppōzu, dat in de Meiji-periode is verplaatst. Wie vandaag over deze poort loopt, ervaart een directe verbinding met de familie, maar de huidige locatie is een onderdeel van de latere herdenkingsgeschiedenis. Architectuur kan veranderen. Daarmee is de verplaatsing precies wat deze poort hier betekenis geeft. Een element van een stedelijk huis is gekomen om de plaats te kaderen waar latere generaties een verspreide familie herdenken. Een oud object en een oude omgeving hoeven niet noodzakelijk samen te zijn ontstaan.

De verschillende graven benadrukken dit punt. De tempel verklaart dat de familie van Hazama Shinroku verantwoordelijk was voor de verzorging van zijn overblijfselen. Terasaka Kichiemon overleefde en er is hier een herdenkingssteen uit 1868. Kayano Sanpei overleed vóór de ontmoeting met Kira en ontving later in de achttiende eeuw een herdenkingssteen. Als men alleen de overledenen telt, de namen van de bekende groep registreert en elke steen die een bezoeker kan zien, dan ontstaan er verschillende antwoorden, om begrijpelijke redenen. De begraafplaats biedt plaats aan vriendschap, intentie en herdenking, naast de daadwerkelijke begrafenis. De indeling van de begraafplaats bewaart beslissingen die over generaties heen zijn genomen, in plaats van een enkele lijst die in 1703 werd afgesloten.

Een houten portret is een andere vorm van aanwezigheid. Sengakuji beschrijft een groep van uitgevoerde houtsneden, die werden gemaakt tussen het einde van de Tokugawa-regering en het begin van de Meiji-periode. Een beeldhouwer die een figuur meer dan een eeuw na het gebeurtenis creëerde, stond voor een taak die aanzienlijk verschilde van het maken van een portret op basis van een levend model. Kleding, uitdrukking en kenmerken moesten ervoor zorgen dat een specifieke persoon herkenbaar was voor aanbidders of bezoekers, die al bekend waren met de verhalen. Bekijk de houtsnede als bewijs voor de periode waarin deze werd besteld en ontvangen. De naam die aan de figuur werd toegeschreven en de datum van de werk van de beeldhouwer, moeten op aparte regels worden vermeld.

Hoe een vast dienstverband een theatrale rol werd.

De theatrale traditie, bekend als Chūshingura, veranderde namen en tijdperk om een herkenbare versie van de gebeurtenis te presenteren. Ōishi verschijnt in de bekende dramatische rol als Ōboshi Yuranosuke. Een publiek kon zo tegelijkertijd twee verhalen volgen, waarbij ze genoten van een personage in het stuk en de vroegere geschiedenis die de rol zijn emotionele diepgang gaf. Voor een moderne bezoeker die een collectie database doorzoekt, heeft deze dubbelheid een praktische consequentie: als men alleen zoekt naar de historische spelling van Ōishi, worden ook prints gecatalogiseerd onder Yuranosuke. Als men alleen naar de rol zelf zoekt, mist men historische informatie over het Akō-huis.

Bekijk Kuniyoshi's portret van Yuranosuke in het Metropolitan Museum of Art. Het object heeft minstens drie identiteiten. Het is een gedrukt papier, vervaardigd door een bekende kunstenaar, een visuele weergave van een dramatische held, en een reactie uit de 19e eeuw op een eerdere gebeurtenis. Een reproductie zou simpelweg met de titel “aanführer van de veertig-zeven rōnin” omschreven kunnen worden, maar die omschrijving zou de artistieke keuzes verborgen houden. De mogelijkheid van de prent om zijn onderwerp direct te identificeren, is gebaseerd op gedeelde kennis van het verhaal. Deze kennis is bewijs van een succesvolle populaire traditie, onafhankelijk van de nauwkeurigheid van specifieke kostuums.

Act X (Dai jūdanme): De acteurs Kataoka Nizaemon VIII als Ōboshi Yuranosuke, Bandō Kamezō I als Amakawaya Gihei, en Ichikawa Dannosuke V als zijn vrouw (Nyōbō) Osono, uit de reeks The Storehouse of Loyal Retainers, Kanadehon chūshingura, JP1094f
Act X (Dai jūdanme): De acteurs Kataoka Nizaemon VIII als Ōboshi Yuranosuke, Bandō Kamezō I als Amakawaya Gihei, en Ichikawa Dannosuke V als zijn vrouw (Nyōbō) Osono, uit de reeks The Storehouse of Loyal Retainers, Kanadehon chūshingura, JP1094f. Metropolitan Museum of Art, open toegang.

De actorkarakter maakt deze onderscheiding bijzonder levendig. Twee bladen die door het Met gecatalogiseerd zijn, identificeren Kataoka Nizaemon de Zevende als Yuranosuke in verschillende actes. Het ene noemt zijn medespeler in de rol van Kō no Moronao. Het andere noemt de acteurs die de handelaren Amakawaya Gihei en zijn vrouw Osono vertolken. Hier werd een uitgever verwacht dat klanten geïnteresseerd waren in de acteur, de karakter en het precieze moment in een lang drama. De titels onthullen een sociaal wereld die veel breder is dan een lijst van vazallen. Handelaren, partners en theaterprofessionals hadden allemaal een plaats in de publieke verbeelding van loyaliteit.

Een zwaard in een acteurstekening behoort tot het ontworpen oppervlak van de tekening. Kleur verbindt het met een kostuum. De omtrek kan een leeg stuk papier doorkruisen of de blik naar een andere acteur leiden. Een gravuremaker kan een accessoire een bijzondere nadruk geven, zodat een klant de scène kan herkennen, zelfs als de tekening losstaat van een complete reeks. Deze kwaliteiten maken de tekening waardevast bewijs voor performance en toeschouwerschap. Maar ze maken het ook tot een slecht hulpmiddel voor meting. Er is geen manier om de afmetingen van het object, zoals dat zwaard van Horibe of Ōishi, om te zetten in de afmetingen van hun persoonlijke wapen.

De acteur Danjuro als Shibaraku, The Metropolitan Museum of Art.
De acteur Danjuro als Shibaraku, The Metropolitan Museum of Art.. Metropolitan Museum of Art.

De historische episode dook in verschillende gemeenschappen, voordat deze onder de Engelse titel “The Forty-Seven Ronin” bekend raakte. Voormalige dienstknechten en hun nakomelingen behielden bezittingen en namen. Tempelgemeenschappen ontwikkelden manieren om de overledenen en degenen die niet op de begrafenis aanwezig waren, te herdenken. Artiesten brachten herkenbare personages door verschillende producties. Bibliotheken begonnen met het indexeren van vragen die noch een grafsteen, noch een toneelstuk kon beantwoorden. Elke gemeenschap biedt de lezer concrete elementen om te onderzoeken. De gecombineerde zwaarden in Akō vestigen een relatie met een familie. De verplaatste poort in Tokyo vestigt een relatie tussen twee plaatsen. De naam van een acteur, afgedrukt naast een rol, vestigt een relatie tussen een kunstenaar en het publiek.

Terugkeer nu uiteindelijk naar de vierendertigste steen. Het is gemakkelijk om dit te zien als een kleine, numerieke curiositeit aan de rand van een veel grotere verhaal. In de praktijk verandert dit echter hoe het hele verhaal moet worden gelezen. Iemand kan afwezig zijn in persoon, maar aanwezig in het geheugen. Een voormalig dienaar kan geen werkgever hebben, maar toch als een krijger worden erkend. Een mes kan toebehooren aan een beroemde eigenaar, zonder in een geverifieerd verslag van een specifieke nacht te verschijnen. Door deze verschillen te onthouden, blijven de bewoners van Akō stevig verankerd in de instituties, bezittingen en keuzes van hun eigen tijd.

Veelgestelde vragen

Wat betekende de term "rōnin" voor de aanhangers van Akō?

Ze hadden hun positie in het domein van Asano verloren na de confiscatie in 1701. Hun familiebanden en sociale contacten konden overleven na het verlies van hun werkgever.

Waarom tonen de administraties zowel de data 1702 als 1703?

De veertiende dag van de twelfde maand van het Genroku-tijdperk komt overeen met 30 januari 1703, volgens de Gregoriaanse kalender.

Waarom heeft Sengakuji veertig acht herdenkingsstenen?

De tempel herdenkt Kayano Sanpei, naast de traditionele veertigzeven. Er zijn ook stenen die als herdenkingsplekken dienen voor mannen die elders begraven liggen.

Waar worden zwaarden die aan Ōishi Kuranosuke verbonden zijn bewaard?

Ōishi Shrine in Akō wijst op een lang en kort paar dat met hem verbonden is, en noemt Kiyomitsu en Yasumitsu uit Bizen Osafune.

Waar kan ik de gegevens over de zwaarden van de Akō-knechts vinden?

De Akō City Bibliotheek heeft de Gishi haitō oboegaki in het eerste volume van Akō gishi shiryō, pagina's 394 tot 396, geïdentificeerd.

Waarom wordt Ōishi in Japanse prints Yuranosuke genoemd?

Ōboshi Yuranosuke is zijn dramatische tegenhanger in Chūshingura. Een gravure kan zowel de theatrale figuur als de acteur die hem vertolkte weergeven.

Films en lezingen

UNESCO – Kabuki Theater

De Kunst van de Samurai Introductie

Collectiegegevens en verdere literatuur

gerelateerde artikelen