Oprawy z Satsumy i Jigen-ryū: długie rękojeści, żelazne okucia, Saigō Takamori i archiwa epoki Meiji

Złoto w centrum historii z żelaza.

Na współczesnej wystawie retrospektywnej poświęconej Saigō Takamoriemu znalazł się niewielki zespół złotych okuć miecza. Tokijska relacja z wystawy datuje je na rok 1820, określa jako wypożyczenie ze zbiorów prywatnych i wymienia części: okucie przy nasadzie rękojeści, jej zakończenie oraz ozdoby uchwytu. Saigō urodził się w 1827 roku. Już same daty mówią coś istotnego o rodzinnych pamiątkach. Przedmiot wiązany z daną osobą nie musiał powstać na jej zamówienie ani nawet za jej życia. Jeśli rozpoczynamy historię opraw mieczy z Satsumy od tego zestawu, od pierwszej strony trzeba odróżniać wykonanie, własność i późniejsze upamiętnienie.

Złoto może wydawać się nieoczekiwanym punktem wyjścia dla opisu regionu, słynącego z długich, prostych i solidnych metalowych bram. I właśnie w tym tkwi jego wartość. Regionalny styl charakteryzuje się powtarzającymi się wyborami w grupie przedmiotów. Dokument identyfikujący rzeczy należące do konkretnej osoby dotyczy historii jednego zestawu. Nie należy jednak traktować złotych ozdobników jako standardu dla wszystkich prac w stylu Satsuma. Również byłoby błędne, by ich odrzucać, ponieważ nie pasują do współczesnego obrazu skromnego pałacu. Materiały pochodzące z Kagoshimy dają nam możliwość połączenia tych dwóch historii, bez utraty szczegółów, które sprawiają, że każda z nich jest wart opowiedzenia.

Koshirae to termin japoński odnoszący się do sposobu mocowania zewnętrznego. W kontekście omawiania złożonego elementu, ten termin obejmuje relację między grzbieciem, osłonką i powiązanymi elementami. Nie identyfikuje twórcę ostrza umieszczonego wewnątrz. Muzeum może prezentować kompletne mocowanie bez ostrza, lub zestaw elementów mocujących bez materiałów organicznych, które kiedyś je otaczały. Stanowią one wartościowe obiekty do badania, a szczególnie interesujące w przypadku Satsumy, gdzie można znaleźć tradycję nauczania, regionalne stroje oraz sławę jednej postaci z XIX wieku, wszystko w jednym krótkim opisie.

Skala obroży

Fuchi to obręcz znajdująca się u podstawy grzbiec. Kashira to koniec, a małe ozdoby związane z chwytem to menuki. Nazwy są stosunkowo proste do zapamiętania, jednak nie informują czytelników, jak wiele elementów zachowało się do dnia dzisiejszego. Ekspozycja, która wymienia fuchi-kashira i menuki, rejestruje grupę elementów. Nie daje ona automatycznego prawa do rekonstrukcji całego pierwotnego zestawu. Kolor i powierzchnia szpady, długość grzbiec oraz wygląd materiału owijającego stanowią niezależne elementy dowodów. Badacz, który szuka któregokolwiek z tych elementów, powinien najpierw ustalić, czy dany element rzeczywiście istnieje.

Kołnierz szlifierski (fuchi) z tigrem w bambusie, Muzeum Sztuki w Cleveland
Kołnierz szlifierski (fuchi) z tigrem w bambusie, Muzeum Sztuki w Cleveland. Muzeum Sztuki w Cleveland.

Kolorowa ozdobna szmena z motylami w bambusie z Muzeum Sztuki w Cleveland jest tutaj przedstawiona jako punkt odniesienia dla danej kategorii. Nie jest prezentowana jako element z kolekcji Saigō. Sama w sobie, ozdobna szmena może przypominać niezależną, niewielką rzeźbę. Artysta stworzył dla widza element, który zachęca do zwrócenia uwagi na wąską część wzoru, w kształcie, który kiedyś zawierał elementy o bardzo różnych kolorach i fakturach. Zdjęcie z jednej strony podkreśla jeden aspekt projektu. Trudno jest uchwycić, jak osoba, która trzymała lub obserwowała całą ozdobę, widziała ten obraz jako część sekwencji.

Drugie porównanie, dotyczące zbioru ozdobnych uchwytów w Metropolitan Museum of Art, ilustruje podobny punkt. Te niewielkie elementy, katalogowane oddzielnie, nabierają znaczenia wizualnego, którego mogłyby nie posiadać, gdyby były prezentowane razem z tkaninami, polerowanym metalem i lakierem. Z drugiej strony, oddzielne prezentowanie pozwala muzeum na dokładne rejestrowanie szczegółów formy, które mogłyby być częściowo ukryte w kompletnym uchwycie. Istnieje zarówno zysk, jak i strata, gdy ten oddzielny element jest prezentowany samodzielnie. Jego karta katalogowa może precyzyjnie identyfikować materiały, projekt i historię kolekcji, pozostawiając jednak tożsamość pierwotnego zestawu jako otwarte pytanie.

Narzędzia do miecza (menuki), Metropolitan Museum of Art, 45.24.44a–c
Narzędzia do miecza (menuki), Metropolitan Museum of Art, 45.24.44a–c. Metropolitan Museum of Art, otwarty dostęp.

Długi uchwyt na fotografii grupy

Kagoshima's Reimeikan opublikował zdjęcia kilku koni Satsuma razem. Jedno z nich przedstawia trzy konie ustawione w tej samej orientacji. Opis pierwszego konia wskazuje na czerwony futerko z okrągłym pierścieniem i metalowymi elementami. Konkretna kombinacja jest istotna. Metal może być częścią kolorowego projektu, a wizualny charakter całego wyposażenia konia nie można odczytać z jego najmniej widocznej metalowej części. W porównanym fotografii, granica między uchwytem a futerkiem daje wzrok stabilne punkt odniesienia, z którego można ocenić proporcje. Jest to lepszy punkt wyjścia niż założenie, że wszystkie obiekty oznaczone jako Satsuma wyglądają podobnie.

Długie obsada jest powtarzającym elementem w opisach Satsuma koshirae. Długość w tym kontekście jest najbardziej istotna jako relacja wewnątrz spójnego przedmiotu. Dokładne przycięcie obsady wypełnia ekran, niezależnie od tego, czy oryginalna obsada była długa czy krótka. Muzeum powinno podawać pomiar przed czytelnikiem przekształci wizualne wrażenie w precyzyjną wymiarowość. Nawet w obrazie całego uchwytu, perspektywa może zmieniać porównanie, jeśli jeden koniec znajduje się bliżej kamery. Nie wymaga się od nas, abyśmy proponowali uniwersalny numeryczny próg, aby zrozumieć projekt. Relacja między długą obsadą, zwartą osłoną i linią szczerbcza nadaje całemu zestawowi charakterystyczny kształt.

Zwięzły, ochronny przedmiot zasługuje na uwagę, która przekracza standardowe podejście. Badanie przeprowadione przez Reimeikan, zainspirowane przekazaniem ochronnych przedmiotów Satsuma, wskazuje na niewielki rozmiar jako na powszechną cechę i odnosi się do tradycyjnej powiązania z stylem Jigen-ryū. Ponadto, omawia twórców, kolekcjonowanie oraz różnorodność motywów. Te tematy wzajemnie się uzupełniają. Pominięcie lokalnej historii pracy, poprzez przypisanie każdemu elementowi, że został stworzony dla konkretnej szkoły, spowodowałoby utratę jej unikalnego znaczenia. Nawet po zniknięciu przedmiotu, dla którego był tworzony, niewielki dysk może świadczyć o lokalnej historii projektowania, rodzinnej historii metaloplastyki oraz historii indywidualnego kolekcjonera.

Określenie „proste żelazo” wymaga namysłu nad słowem „proste”. Może ono oznaczać brak dodatkowej barwy, oszczędny repertuar wzorów, spokojną powierzchnię albo po prostu wrażenie odniesione przy słabym oświetleniu. To odmienne obserwacje. Opracowanie muzeum Reimeikan rozróżnia wyroby grup, w tym Oda i Chishiki, i tym samym zachęca do dostrzegania różnorodności metaloplastyki z Satsumy. Zestawienie kilku tsub na jednej planszy katalogu ujawnia różnice zarysu i powierzchni, które znikają, kiedy pojedynczy egzemplarz ma reprezentować całe dawne władztwo. Sam przymiotnik geograficzny rzadko wystarcza za opis dzieła sztuki.

Co można wywnioskować z dokumentów Tōgō

Jigen-ryū wchodzi do historii poprzez tradycję dydaktyczną związaną z Tōgō Shigekatą i domeną Shimazu. Miasto Kagoshima posiada zbiór wybranej dokumentacji rodziny Tōgō, obejmujący około 180 zapisów dotyczących przekazywania, notatek oraz innych spraw. Urząd również zwraca uwagę na materiały dotyczące spraw domenowych oraz na teksty związane z poezją. Studium tych tematów stanowi cenne uzupełnienie przekonania, że jedynymi istotnymi dowodami są ilustracje osoby trzymającej miecz. Rodzina odpowiedzialna za przekazywanie tradycji, posiadała również życie literackie i administracyjne.

Rejestry posiadają własną, niezależną tożsamość, niezależną od przedstawionych uchwytów lub osłon w innych zbiorach. Papier może przenosić imię, datę lub łańcuch przekazania, którego żaden nienapisany metalowy element nie może odtworzyć. Element może zachować skalę i powierzchnię, której rękopis pozostaje całkowicie niezopisany. Bezpośrednie powiązanie konkretnego uchwytu z konkretnym nauczycielem wymagałoby dowodów, które rozciągają się pomiędzy tymi dwoma rodzajami rejestrów. Ogólne powiązanie stylu uchwytu z uczelnią stanowi punkt wyjściowy. Nie jest to pozwolenie na wypełnienie wszystkich braków w historii oddzielnego przedmiotu.

Nazwy stwarzają dodatkową trudność anglojęzycznym czytelnikom. W opisach kształcenia w dawnym władztwie, pochodzących z Kagoshimy, tradycję Tōgō rozróżnia się od tradycji Yakumaru, choć ich nazwy w zapisie łacińskim bywają podobne. Wzmianki o Satsumie czy ogólnie o kształceniu w obrębie władztwa nie należy bez dodatkowych podstaw rozwijać w nazwę konkretnej grupy. Warto zapytać, którą linię przekazu wymienia dana wystawa, archiwum lub dokument rodzinny. Rozróżnienie to nie wymaga opisu nauki praktycznej. Wymaga uwagi poświęconej nazwom, datom i opiekunom zbiorów, czyli zwykłym narzędziom dobrego katalogu historycznego.

Dokumenty Tōgō pomagają również spojrzeć na XIX wiek w szerszym kontekście. Wczesnowieczne środowisko miało swoją historię przed Saigō i przed wydarzeniami z 1877 roku. Jego zachowany archiwum nie może być traktowane jedynie jako wstęp do tego jednego roku. Osoba odwiedzająca może badać sytuację społeczną nauczycielskiej rodziny, organizację wiedzy oraz związek między służbą państwową a czytaniem, bez zaczynania od konfliktu z końca życia Saigō. Umieszczenie tych materiałów obok późnego obrazu powstania jest cenne, ponieważ odnoszą się do różnych epok historycznych. Nie ilustrują się nawzajem w prosty sposób.

Pożyczka na wystawę i życie przedmiotu

Wróć teraz do złotych zdobień prezentowanych pod nazwą Saigō. Katalogowa notka i raport z wystawy wskazują na to same rodzaje elementów. Raport dodaje informacje dotyczące materiału, daty oraz status pożyczki. Te szczegóły można umieścić na niewielkiej etykiecie, jednak każdy z nich zmienia historię, która mogłaby zostać napisana. Złoto zapobiega uproszczonej generalizacji na temat uniwersalnej skromności. Data wymaga rozróżnienia między tworzeniem a późniejszym posiadaniem. Prywatna pożyczka wyjaśnia, dlaczego prezentacja w publicznym muzeum nie oznacza, że instytucja jest trwałym opiekunem. Każdy element to konkretne pytanie, na które można sprawdzić odpowiedź w opublikowanym rejestrze.

To, czego nie podaje etykieta, jest równie ważne. Nie dostarcza czytelnikowi pełnej listy właścicieli od 1820 do Saigō; identyfikacja wystawy nie powinna być uzupełniona wymyślonym nadawcą ani okazją. Sama etykieta nie ustanawia bezpośrednio istnienia konkretnego noża, który pasuje do złotej kolekcji. Nie identyfikuje wszystkiego, co mogło być posiadane przez Saigō, jeśli używało podobnych materiałów lub ozdob. Konkretna, nazwana relacja jest cenna, ponieważ jest precyzyjna. Rozszerzanie nazwy na przedmioty, dla których źródła nie podają żadnego powiązania, obniża wartość prawdziwego związku.

Miejsce Saigō w pamięci Kagoshimy jest udokumentowane również w innych instytucjach. Miasto opisuje swój Muzeum Pamięci Nanshū jako miejsce poświęcone jego życiu, myśli i osiągnięciom, a wśród jego zbiorów znajdują się ubrania i materiały związane z konfliktem. Zapisuje również wsparcie darczyńców w ustanowieniu tego instytucji w 1978 roku – co stanowi ważny moment w historii pamięci, ponad wiek po jego śmierci. Uwzględnienie tej daty ma znaczenie, ponieważ to, co przetrwa z życia publicznej postaci, w dużej mierze zależy od decyzji z XX wieku dotyczących tego, co gromadzić, kogo uhonorować i jak udostępnić te materiały szerszej publiczności.

Dwa wydruki i zmieniający się obraz polityczny

Tryptyk Toshimasy w Metropolitan Museum of Art, znany zazwyczaj pod tytułem Dostojnicy cywilni i wojskowi, ukazuje Saigō w japońskim stroju w eksponowanym miejscu kompozycji. Artysta działał w kulturze drzeworytu, w której widz rozpoznawał osobę publiczną po postawie, stroju, otoczeniu i układzie arkusza. Obraz dobitnie świadczy o rozpoznawalności Saigō. W notatniku wystawowym należy jednak umieścić go w innej rubryce niż zapis o złotych okuciach. Pas lub rękojeść przedstawione na drzeworycie są wyborem autora wizerunku. Nie zastąpią utraconego spisu rzeczy należących do ukazanego człowieka.

Dostojnicy cywilni i wojskowi, JP3254a–c
Dostojnicy cywilni i wojskowi, JP3254a–c. Metropolitan Museum of Art, otwarty dostęp.

Spójrz na pracę polityczną, którą można zobaczyć na zdjęciu przedstawiającym grupę. Bliskość na fotografii może sugerować relacje, zgodę lub wspólne stanowisko, nawet jeśli osoby przedstawione nie znajdowały się obok siebie w ułożeniu, jakie stworzył artysta. Zatem, złożone ujęcie jest szczególnie pomocne w analizie percepcji społecznej. Ważność przypisywana postaci Saigō jest widoczna bezpośrednio w kompozycji. Pytania dotyczące dokładnie, co nosił w konkretny historyczny dzień, wymagają świadków lub dokumentacji z tego wydarzenia. To pozwala na wykorzystanie obrazu jako bardziej interesującego źródła informacji niż jako wątpliwe, podrobione zdjęcie.

Drugi kolaż, autorstwa Chikanobu, przedstawia wręczanie szklanych naczyń przywódcom zaangażowanym w tłumienie buntu. Metropolitan Museum datuje ten obraz na 18 sierpień 1877 roku. W tym momencie uwaga przesuwa się od konkretnej osoby (Saigō) na imperialny obrzęd oraz mężczyzn związanych z zwycięstwem rządu. Cesarz jest ubrany w mundur, a cesarzowa w tradycyjne stroje. Ta kompozycja daje widzom obraz ewolucji stroju i politycznej widoczności w jednym obrazie. Ponadto przypomina, że publikowane ilustracje konfliktu już od początku kształtowały pamięć o nim w roku, w którym miał miejsce. Współczesny wydruk, zbliżony w czasie do konkretnego wydarzenia, niekoniecznie oferuje jasny obraz tego konfliktu.

Przywódcy operacji na stłumienie rebelii w Kagoshim, celebrowali z szklankami wina od cesarza (Kagoshima zokuto chinsei ni yotte shoshō tenhai chōdai no zu), JP3250
Przywódcy operacji na stłumienie rebelii w Kagoshim, celebrowali z szklankami wina od cesarza (Kagoshima zokuto chinsei ni yotte shoshō tenhai chōdai no zu), JP3250. Metropolitan Museum of Art, otwarty dostęp.

Połóż dwie strony obok siebie, a pytanie zmienia się ponownie. Jak dwaj artyści mogą wykorzystać stroje, aby przedstawić różne aspekty zmieniającej się sytuacji politycznej? Na jednym obrazie wzrok jest skierowany na dominującą postać mężczyzny, ściśle powiązaną z Satsumą. W drugim obrazie ceremonia organizuje grupę wokół imperialnego uznania. Oglądalny nie musi identyfikować twórcę któregokolwiek przedstawionego stroju, aby dostrzec tę różnicę. W rzeczywistości, nacisk na przypisywanie każdego detalu obrazu do konkretnej pracowni mógłby odwracać uwagę od najbardziej wyraźnych decyzji artystów dotyczących władzy, widoczności i rozmieszczenia ludzi w przestrzeni.

Co powinno znajdować się na etykiecie Satsumy?

Szczegółowe oznaczenie dla kompletnego, regionalnego przedmiotu powinno rozpocząć się od zewnętrznej części jako badanego obiektu. Mogłoby ono identyfikować kolor lakieru, relację ostrza z pochwą oraz wszystkie metale, które muzeum faktycznie udokumentowało. Oznaczenie dla oddzielnej, żelowej osłony mogłoby natomiast skupić się na jej kształcie, powierzchni oraz pochodzeniu. Oznaczenie dla dokumentów Tōgō powinno być powiązane z historią gospodarstwa i jego archiwum. Oznaczenie dla wyposażenia z numeru Saigō powinno uwzględniać datę wykonania, prywatne pożyczanie oraz ograniczony zakres zachowanych elementów. Razem, te oznaczenia przekazują bogatszą historię niż pojedyncze określenie "reliquie samuraja".

Każdą fotografię towarzyszącą takiemu opisowi warto poddać ostatniej próbie. Czy wiadomo, co przedstawia, kto ją sporządził i jakie szersze twierdzenie ma ilustrować? Pokazane tu dla porównania okucie i ozdoby rękojeści objaśniają rodzaje części wymienione na wystawie poświęconej Saigō. Dwie ryciny ilustrują zmiany języka obrazowego otaczającego kryzys polityczny. Opublikowane przez Reimeikan zestawienie opraw pozwala z kolei porównać sylwetki rzeczywistych zabytków regionu. Każdy obraz ma własne zadanie. Żaden nie musi zastępować zaginionego portretu, nieudokumentowanych losów zabytku ani przedmiotu niedostępnego do reprodukcji.

Jednym z zalet tej aranżacji jest to, że jest ona praktyczna dla osoby planującej drugie odwiedziny. Prywatny kredyt mógł zostać zwrócony właścicielowi, gdy wystawa tymczasowa się zakończyła. Druk może spoczywać pomiędzy okresami wystawiania. Opublikowany spis, numer eksponatu i datowany fotograf pozwalają na kontynuowanie dyskusji, nawet gdy same obiekty nie mogą być ponownie wystawione razem.

Najbardziej charakterystycznym wkładem Satsumy do tej historii może być różnorodność dokumentów, które można teraz znaleźć w jednym miejscu. Lokalny muzeum zbadało darowiznę, w skład której wchodzi seria broni, oraz opublikowało porównawcze zdjęcia ich umocowań. Lokalne archiwa zachowały manuskryptы rodziny, która prowadziła szkołę. W ramach wystawy pożyczonej eksponaty znaleziono niewielkie elementy złote, związane z postacią, która cieszyła się sławą. Zbiory wydawnicze pokazują, jak szybko wygląd tej postaci mógł stać się częścią publicznej pamięci. Długi, ozdobny uchwyt i niewielki element ochronny stanowią potężne wizualne wskazówki, ale najlepszym powodem do uważnego ich oglądania jest historia, która dzięki całemu archiwum staje się dostępna.

Często zadawane pytania

Co to jest koshirae Satsumy?

Jest to oprawa miecza związana z regionem Satsuma. Termin oznacza całość oprawy zewnętrznej.

Co to są za fuchi, kashira i menuki?

Są to kolejno okucie u nasady rękojeści, okucie jej końca oraz ozdoby na uchwycie.

Co mówią dowody z Kagoshimy na temat drobnych jelców?

Muzeum Reimeikan opisuje niewielką wielkość jako powszechną wśród jelców Satsuma i podaje tradycyjną powiązanie z stylem Jigen-ryu.

Gdzie znajdują się udokumentowane archiwa rodziny Togo?

Miasto Kagoshima kataloguje dokumenty rodziny Togo związane z stylem Jigen-ryu, które zostały uznane za ważne dobra kulturalne.

Jakie elementy zostały zidentyfikowane jako „indywidualne dopasowania” na wystawie Saigo?

Lista kontrolna wystawy „Reimeikan” zawiera zestaw fuchi-kashira i menuki powiązanych z Saigo Takamori.

Czy współczesne wydruki są rejestrami majątku Saigo?

Dokumentują, w jaki sposób wydawcy i artyści przedstawiali Saigo i wydarzenia z 1877 roku. Pojedyncze przedmioty wymagają rejestrów lub innych dowodów pochodzenia.

Filmy i wykłady

Film w języku japońskim — エコノス — 鹿児島県歴史資料センター黎明館 2階歴史展示室

Film w języku japońskim — YouTube高校 / 日本史・世界史 — 【明治時代】214 西南戦争と西郷隆盛の最期【日本史】

Rejestry zbiórki i dalsze czytanie

Powiązane artykuły