W 1891 roku dwaj Amerykanie przekazali Metropolitan Museum of Art grupę japońskich obiektów. Zachowane wpisy katalogowe powtarzają ich nazwiska w tej samej kolejności: Brayton Ives i W. T. Walters. Pod tą jednolitą linijką kryją się obiekty o uderzająco odmiennych historiach. Krótki miecz, którego elementy oprawy noszą wizerunki dawnych monet, sąsiaduje z innym, którego ozdoby można datować na przestrzeni kilku stuleci. Sztylet z głownią z XV wieku dzieli swoich darczyńców z głownią wykonaną w 1839 roku. Jedna z tych głowni miała już kilka stuleci, gdy dar trafił do Nowego Jorku. Druga była młodsza niż niektórzy z ludzi, którzy mogli uczestniczyć w jej pierwszej ekspozycji.
Aby zobaczyć, co ten dar wniósł do muzeum, nie wystarczy zliczyć wystąpienia słowa „miecz” w rejestrze. Sprowadził on do jednej instytucji dzieła dawne i stosunkowo niedawne. Zachował wcześniejsze wyroby z metalu w późniejszych oprawach. Utrwalił nazwiska dwóch amerykańskich kolekcjonerów, pozostawiając wielu wcześniejszych właścicieli trudnymi do zidentyfikowania. Co najbardziej niezwykłe, współczesny katalog pozwala nam przemierzać tę grupę z różną prędkością. Możemy poruszać się szybko wzdłuż sekwencji numerów inwentarzowych, a następnie zatrzymać się całkowicie przy pozornie zwyczajnym wpisie, który zawiera sześć różnych stwierdzeń dotyczących wieku.
Zacznij od obiektu, którego nie możesz zobaczyć
Obiektem, który dał impuls do tego badania, jest sztylet o numerze inwentarzowym 91.2.37. Muzeum datuje jego głownię na XVI wiek, a oprawę na koniec XVIII lub początek XIX wieku. Wśród użytych materiałów znajdują się stal, drewno, laka, skóra raji i złoto. Czytelnik nie musi zgadywać dekoracji, twórcy ani właściciela, aby zrozumieć znaczenie tego wpisu. Jeden tytuł katalogowy może zachowywać trzy odległe od siebie punkty w czasie: wykonanie głowni, stworzenie oprawy oraz przekazanie złożonego obiektu do muzeum w Nowym Jorku.
Rekord ten ujawnia również stronniczość wbudowaną w niemal każdy ilustrowany opis kolekcji. Niektóre obiekty z tej grupy posiadają kilka publicznie dostępnych fotografii, podczas gdy inne nie mają żadnej w uwzględnionych tu publicznych danych zbiorów. Wpis dla 91.2.37 pozostaje wartościowy nawet bez fotografii do pobrania. Zastąpienie go niepodpisanym zdjęciem sąsiedniego obiektu stworzyłoby elegancką stronę, lecz prowadziłoby do błędnej identyfikacji. Poniższe zdjęcie należy zatem jawnie do 91.2.32, innego sztyletu z tego samego daru. Jego wartość jako ilustracji polega na tym, że czytelnik może dokładnie określić, jaki rodzaj porównania ona wspiera.

Sąsiedni sztylet dzieli tę samą XVI-wieczną datę głowni, podczas gdy jego oprawa jest przypisywana do XIX wieku. Drewno, laka i metal powtarzają się, jednak listy materiałów dla obu obiektów nie są tożsame. Drugi rekord obejmuje stop miedzi i złota oraz mosiądz. Nie ma tu podstaw, by łączyć te dwa obiekty w typowy sztylet z 1891 roku. W rzeczywistości to sformułowanie byłoby kiepskim opisem któregokolwiek z tych dzieł. To, co wydarzyło się w 1891 roku, było zmianą miejsca i warunków, w których można je było zobaczyć, porównać, nazwać i ostatecznie zreprodukować.
Dwaj kolekcjonerzy i dwa miasta
W. T. Walters z nowojorskich podpisów darczyńców to William Thompson Walters. Jego nazwisko zasługuje na pełne brzmienie, ponieważ jego syn Henry zajmuje tak duże miejsce w historii kolekcjonerstwa. William działał w biznesie w Baltimore i tam zbudował swoją kolekcję. W latach 70. XIX wieku od czasu do czasu otwierał swój dom dla zwiedzających, a dochód z biletów przeznaczał na lokalne stowarzyszenie charytatywne. W miarę jak kolekcja rosła, dobudował galerię, otwartą w 1884 roku. Daty te umieszczają dar z 1891 roku w świecie, w którym granica między domem kolekcjonera a publiczną wystawą mogła być już przekraczana przez publiczność.
Badania opublikowane przez Walters Art Museum dodają przydatny wymiar geograficzny. W Londynie w 1862 roku rodzina widziała sztukę japońską i chińską na wystawie międzynarodowej. W Filadelfii w 1876 roku William nabył obiekty z Japonii i Chin, a także z innych regionów. Targi te zachęcały do porównań między kategoriami, które dziś są podzielone między działy muzealne. Nie rozstrzygają one jednak, gdzie William i Ives pozyskali poszczególne dzieła przekazane Nowemu Jorkowi. Wystawa, która w udokumentowany sposób ukształtowała zainteresowania kolekcjonera, to jeden rodzaj faktu. Rachunek identyfikujący konkretny zakup na wystawie byłby innym.
William zmarł w 1894 roku, trzy lata po darze dla Metropolitan. Henry odziedziczył jego kolekcję i nadal ją powiększał. Muzeum w Baltimore zostało otwarte jako instytucja publiczna w 1934 roku, po śmierci Henry'ego. Współczesny czytelnik napotykający nazwisko Walters na nowojorskiej etykiecie mógłby łatwo wyobrazić sobie dar z tego muzeum. Daty jasno wyjaśniają, dlaczego byłoby to anachronizmem. Historia instytucjonalna w Baltimore pomaga nam zrozumieć publiczne życie jednego z darczyńców. Nie może ona jednak zastąpić wpisu Metropolitan, który wymienia wspólny dar dwóch osób i podaje datę przypadającą na czas życia ojca.
Brayton Ives współdzieli ten podpis w całym opisywanym materiale. Kolejność nazwisk nie stanowi dowodu na podział kosztów, wybór obiektów ani rolę, jaką każdy z mężczyzn odegrał w przekazaniu. Istnieje wiele zwyczajnych okoliczności historycznych, w których dwie osoby mogą zostać uznane za darczyńców jednego daru. Przypisanie jednemu roli finansjery, a drugiemu znawcy wymagałoby listu, współczesnego spisu lub porównywalnego dowodu. Zachowanie obu nazwisk razem tam, gdzie łączą je dowody, jest bardziej pouczające niż wprowadzanie atrakcyjnego podziału pracy, którego etykiety nie odnotowują.
Pieniądze na oprawie
Do najbardziej czytelnych obiektów w tej grupie należy krótki miecz o numerze inwentarzowym 91.2.52. Twórca ozdobił elementy oprawy wyobrażeniami dawnych monet. Met identyfikuje je jako pomyślny symbol. Pochwa posiada efekt karbowania, a muzeum łączy kształt jej trzewika z wcześniejszymi tradycjami jeździeckimi. Cechy te pozwalają, aby niezwykle zwarty obiekt zawierał kilka rodzajów pamięci historycznej. Monety nawiązują do dawnej formy waluty. Kształt elementu oprawy przywołuje starszy styl. XVI-wieczna głownia niesie jeszcze inną historię w XIX-wiecznym otoczeniu.

Prawdziwa moneta, wyobrażenie monety i zdjęcie tego wyobrażenia to trzy różne źródła. Pierwsze można badać pod kątem bicia lub obiegu. Drugie stawia pytanie, co sprawiało, że wizerunek dawnych pieniędzy był atrakcyjny dla kogoś zamawiającego osobiste wyposażenie. Trzecie pozwala projektowi docierać do czytelników, którzy nigdy nie zobaczą metalu na własne oczy. Dar zachował drugie z nich. Zdjęcie muzealne dostarcza trzecie. Podpis w katalogu, który po prostu mówi „monety”, pozostawia czytelnika w niepewności co do tego, która z tych rzeczy jest obecna, i może zapoczątkować całkowicie zbędne poszukiwania dowodów na obecność waluty wbudowanej w obiekt.
Motyw dawnej monety pokazuje również, dlaczego data oprawy jest sama w sobie wynikiem historycznym. Czytelnik skupiony wyłącznie na starszej głowni mógłby nazwać wszystko, co ją otacza, późniejszym dodatkiem i przejść do porządku dziennego. Dla kogoś badającego XIX-wieczny gust priorytety się odwracają. Artysta i klient pracujący w tym stuleciu dokonali świadomego wyboru co do tego, które ze starszych form powinny ponownie stać się widoczne. Złożony obiekt zachowuje te wybory w skali dobranej do bliskiej obserwacji. Kolekcja instytucjonalna, która zachowałaby tylko głownie, utraciłaby znaczną część dowodów potrzebnych do postawienia tego pytania.
Pięćdziesiąt dwa lata i kilka stuleci
Jeden z wpisów nosi datę wyjątkowo łatwą do zapamiętania. Głownia obiektu o numerze inwentarzowym 91.2.56 jest datowana na 1839 rok. Zwykłe odejmowanie daje pięćdziesięciodwuletni odstęp przed przekazaniem daru. Jego oprawa jest ogólnie przypisywana do XIX wieku. W tym przypadku precyzyjny rok mieści się w szerszej kategorii chronologicznej, a oba są odrębne od roku nabycia. Zwiedzający muzeum we wczesnych latach 90. XIX wieku mógł uważać tę głownię za dzieło stosunkowo niedawnego pokolenia. Z perspektywy czasu wynoszącej znacznie ponad wiek łatwiej zapomnieć, jak bliskie wydawały się kiedyś te daty.

Zestaw to z obiektem 91.2.40, sztyletem z XV-wieczną głownią i XIX-wieczną oprawą. Met wymienia drewno i lakę obok srebra, złota i stali. Osoba, która złożyła lub otrzymała tę późniejszą formę, żyła w zupełnie innej odległości historycznej od jej głowni niż współczesny dziełu z 1839 roku. Oba obiekty trafiły do Nowego Jorku na mocy tego samego daru, ale kalendarz przypisany tylko do daru nie jest w stanie oddać tej różnicy. Kolekcja to potężny sposób na porównanie tego, jak przeszłość była obecna dla różnych ludzi w różnym czasie, w tym przeszłość licząca już sobie stulecia w Japonii.
Inne datowane przykłady poszerzają ten obraz. Numer inwentarzowy 91.2.47 nosi datę 1626 dla swojej głowni. Głownia Kuniyoshiego skatalogowana jako 91.2.54 jest datowana na 1525 rok. Publiczny rekord tego drugiego obiektu wyodrębnia również nazwiska związane z elementami oprawy i pochwą. Sekwencja uporządkowana według daty stali odbiega zatem ostro od sekwencji uporządkowanej według numerów muzealnych. Ta rozbieżność ma znaczenie nawet dla krótkiej etykiety wystawowej. Pozwala kuratorowi zorganizować jedną gablotę wokół chronologii historycznej, a inną wokół momentu amerykańskiego kolekcjonerstwa, nie udając, że obie gabloty opowiadają dokładnie tę samą historię.
Sześć dat w jednym wpisie
Przeczytaj na głos datę katalogową obiektu 91.2.48, a zacznie ona brzmieć jak zwięzła wystawa. Głownia jest przypisywana do połowy lub drugiej połowy XIV wieku. Ozdoby rękojeści przypisuje się do końca XVI wieku. Habaki i akcesorium umieszcza się w XVII wieku; tsuba obejmuje przełom XVII i XVIII wieku. Złożona oprawa jest datowana na koniec XIX wieku. Żaden z tych elementów z osobna nie dałby rzetelnej daty dla doświadczenia oglądania całości. Wpis poświęca czas na zidentyfikowanie, do czego należy każda z dat.
Co muzeum powinno zrobić z takim obiektem w galerii chronologicznej? Gablota z nagłówkiem „XIV wiek” mogłaby skłonić zwiedzającego do traktowania ozdób jako dowodu materialnego z okresu znacznie wcześniejszego niż ich własny. Gablota z nagłówkiem „XIX wiek” mogłaby przesłonić znaczenie najstarszej części. Jednym z eleganckich rozwiązań byłoby zaprezentowanie samego zestawienia tych okresów jako tematu gabloty. Rysunek powiązany z datami mógłby uczynić stulecia widocznymi w przestrzeni. Jest to propozycja interpretacji zachowanego rekordu. Nie jest to rekonstrukcja ekspozycji, o której wiadomo, że została zainstalowana w 1891 roku.
Dla badacza niesie to ze sobą kolejną konsekwencję. Wyszukiwanie w bazie danych dla końca XVI wieku mogłoby uzasadnienie odnaleźć to dzieło, ponieważ należy do niego para małych ozdób. Inne wyszukiwanie dla XIX-wiecznych opraw mogłoby znaleźć dokładnie ten sam numer inwentarzowy. Liczenie wyników wyszukiwania bez odnotowania, które elementy zostały dopasowane, mogłoby doprowadzić do podwójnego zliczenia jednego zespołu lub sklasyfikowania go pod niewłaściwym stuleciem. Opisowe pole daty w muzeum zawiera wystarczająco dużo szczegółów, aby uniknąć obu problemów, pod warunkiem, że czytelnik nie spłaszczy go do pojedynczej liczby przed zadaniem pytania o to, co dane powinny mierzyć.

Kto wszedł w późniejszą historię galerii?
Retrospektywna wystawa muzeum Discovering Japanese Art opisała kolekcję, która rozpoczęła się od stosunkowo małej i zróżnicowanej grupy obiektów dekoracyjnych, a została przekształcona przez kolejnych kolekcjonerów i kuratorów. Bashford Dean zajmuje ważne miejsce w tej opowieści o broni i uzbrojeniu ochronnym. Jego praca w Japonii, jego wystawy i publikacje pomogły ukształtować to, co późniejsi zwiedzający mogli zobaczyć i przeczytać. Podpisy Ivesa i Waltersa dają tej szerokiej historii cenną, wcześniejszą warstwę. Zwiedzający może napotkać zachowany dar w aranżacji ukształtowanej przez wiedzę naukową, która rozwinęła się dopiero po tym, jak obiekty trafiły do instytucji.
Ta sekwencja jest znana w muzeach i łatwa do odwrócenia w krótkim opisie. Kurator, którego badania po raz pierwszy uczyniły dany temat powszechnie czytelnym, może stać się tak wybitny, że wcześniejsze przybycie obiektów wydaje się jedynie wstępem do jego kariery. Rekordy takie jak 91.2.37 pozwalają na inny rozkład akcentów. Dwaj darczyńcy dokonali przekazania; współcześni japońscy twórcy wnieśli już warstwy interpretacji poprzez swoje oprawy; późniejsi kuratorzy dokonali dalszych rozróżnień wśród zachowanych części. Dziś fotograf i katalogator kształtują warunki, na jakich odległy czytelnik styka się z tym samym dziełem. Każdy z nich należy do innej części jego publicznej historii.
Jeszcze jedno nazwisko zwraca uwagę swoją nieobecnością. Podpisy te nie identyfikują każdego japońskiego właściciela, który cenił i chronił te obiekty przed 1891 rokiem. Milczenia tego nie da się naprawić po prostu poprzez wskazanie prawdopodobnego amerykańskiego miejsca zakupu lub podanie miasta, w którym pracował udokumentowany twórca. Pochodzenie, produkcja, własność i nabycie – każde z nich wymaga własnych dowodów. Notatka badawcza, która pozostawia otwarte miejsce dla dawnego właściciela, z większym prawdopodobieństwem rozpozna przyszłe odkrycie niż gładka narracja, która przypisuje każdemu brakującemu wydarzeniu prawdopodobnego uczestnika.
Powróćmy na koniec do sztyletu bez łatwo dostępnego zdjęcia. Wpis o jego darczyńcach jest zwięzły, linia datowania precyzyjna w określaniu granic precyzji, a jego pozbawiony ilustracji wpis stosunkowo łatwy do przeoczenia. A jednak prowadzi on do galerii w Baltimore, na międzynarodową wystawę w Filadelfii, do grupy dawnych miniaturowych monet i do krótkiego miecza, którego poszczególne elementy obejmują znaczną część historii Japonii. Oto co wspólny dar muzealny może przynieść miastu. Daje późniejszym czytelnikom szansę na odnalezienie relacji między obiektami bez zmuszania ich do dzielenia pojedynczej daty, jednego dawnego właściciela czy jednego powodu przetrwania.
Mała wystawa, którą można by stworzyć na papierze
Istnieje pouczający sposób na zaaranżowanie tych obiektów bez przemieszczania któregokolwiek z nich. Na arkuszu papieru umieść każdy numer inwentarzowy w kolejności, w jakiej pojawia się w katalogu muzealnym, a następnie napisz obok niego najwcześniejszą datę oraz datę najpóźniejszego elementu. Niektóre linie na tym wyobrażonym wykresie byłyby stosunkowo krótkie. Głownia datowana na 1839 rok i jej XIX-wieczna oprawa zajmowałyby niemal to samo sąsiedztwo. Linia dla krótkiego miecza ze wczesną głownią i kilkoma pokoleniami ozdób rozciągałaby się na dużą część strony. Jednolity podpis darczyńcy biegłby w dół arkusza niczym margines. To, co na początku wyglądało na pojedynczą grupę, zyskałoby wyrazisty profil historyczny dla każdego wpisu.
Ten sam wykres mógłby posłużyć jako podstawa zupełnie innej wystawy o pewności datowania. Datowana głownia dostarcza jednego rodzaju punktu oparcia. Szersza atrybucja, taka jak XVI wiek, daje inny. Numer inwentarzowy 91.2.31 idzie o krok dalej: muzeum traktuje XIV-wieczną datę jego głowni jako możliwość. Podpis pod zdjęciem z miejscem tylko na datę mógłby po cichu utracić to zastrzeżenie. Na papierze łatwo byłoby narysować odpowiednią część linii ołówkiem lub użyć nawiasów. Niepewność historyczna ma swój kształt, gdy projektant jej na to pozwala. Wynik daje czytelnikom więcej informacji niż rząd jednakowo kategorycznych etykiet wiekowych.
Trzecia aranżacja zaczynałaby się od części najmniej predysponowanych do otrzymania całostronicowego zdjęcia. Jedna ekspozycja mogłaby zgromadzić pierścień habaki, ozdoby i akcesorium skatalogowane w ramach 91.2.48. Inna mogłaby zestawić elementy oprawy z motywem dawnych monet z wyobrażeniami pieniądza w innych miejscach muzeum, ukazując wprost, że monety w tym dziele są wizerunkami. Trzecia mogłaby utrzymać nazwisko darczyńcy bez zmian, zmieniając jednocześnie miejsce i okres każdego ilustrowanego elementu. Wszystkie trzy oferowałyby uzasadnione sposoby wystawiania kolekcji, a każdy z nich przywróciłby uwagę innemu zestawowi twórców i widzów.
W tym miejscu skromne, nieilustrowane wpisy wykonują jedną ze swoich najlepszych prac historycznych. Zapobiegają one definiowaniu kolekcji wyłącznie przez obiekty, które dobrze reprodukują się na małym ekranie. Dają również czytelnikowi sposób na przetestowanie widocznego wzorca w ilustrowanych obiektach. Jeśli wszystkie zdjęcia na stronie pokazują ciemną pochwę lub datowaną głownię, można spojrzeć na sąsiednie wpisy przed przypisaniem tego wyboru dwóm darczyńcom. Czasami wybór ten mówi nam o XIX-wiecznym kolekcjonerstwie. Czasami mówi nam o tym, które fotografie były gotowe do publikacji. Zachowany rejestr dostarcza środków do zadania pytania, które wyjaśnienie jest właściwe.
Pytania dotyczące nowojorskiego daru
Kim są dwaj darczyńcy wymienieni w darze z 1891 roku?
Met wymienia Braytona Ivesa i W. T. Waltersa. Ten drugi to William Thompson Walters, kolekcjoner z Baltimore i ojciec Henry'ego Waltersa. Henry odziedziczył później kolekcję ojca. Jego późniejszej roli w Baltimore nie należy podstawiać w miejsce nazwiska Williama w nowojorskim rekordzie daru.
Co zawierał dar oprócz sztyletów?
Ten sam podpis pojawia się przy krótkich mieczach i dłuższych mieczach wraz z ich oprawami. Jeden krótki miecz nosi zdobienia z motywem dawnych monet, a inny ma daty dla sześciu różnych elementów lub grup elementów. Głownia datowana na 1839 rok to kolejny przykład. Rekordy te dokumentują różnorodność, nie stanowiąc przy tym pełnego inwentarza.
Który numer identyfikuje opisywany tu XVI-wieczny sztylet?
Numer inwentarzowy Met to 91.2.37, a cyfrowy identyfikator rekordu muzealnego to 21874. Głownia jest przypisywana do XVI wieku, a oprawa do końca XVIII lub początku XIX wieku. Używaj numeru inwentarzowego przy porównywaniu katalogów i zachowaj cyfrowy identyfikator przy bezpośrednim linkowaniu do opisu online.
Czy każdą datę w jednym numerze inwentarzowym można sprowadzić do jednego stulecia?
Zrobienie tego odrzuciłoby cenne dowody. W przypadku 91.2.48 daty przypisane do głowni, ozdób rękojeści, habaki, akcesorium, tsuby i późniejszej oprawy obejmują stulecia. Opis chronologiczny może śledzić każdą część po kolei, zachowując przy tym pojedynczy numer inwentarzowy, pod którym ten zespół trafił do muzeum.
Czy dar trafił do Nowego Jorku z Walters Art Museum?
Nowojorski dar datuje się na 1891 rok. William żył wtedy; instytucja w Baltimore została otwarta jako muzeum publiczne w 1934 roku. Jego historia stanowi kontekst dla darczyńcy, ale wspólny dar należy cytować na podstawie nowojorskiego wpisu i nie traktować go jako XX-wiecznego przekazania między muzeami.
Czy brak obrazu online jest dowodem na utratę obiektu?
Wpis katalogowy może opisywać dzieło bez dostarczania fotografii do pobrania. Sąsiedni numer inwentarzowy ze zdjęciem może być użyty do jasno zidentyfikowanego porównania. Stwierdzenie utraty, zbycia lub fizycznego miejsca pobytu obiektu wymagałoby dowodów wykraczających poza obecność lub brak fotografii online.
Filmy muzealne
The Met — Japoński miecz i japońska estetyka
The British Museum — Jak ewoluował miecz samurajski przez 1000 lat | Kącik kustosza S10 Ep11
Rekordy kolekcji i dalsza lektura
- Sztylet 91.2.37
- Sztylet 91.2.32
- Sztylet 91.2.40
- Monety na oprawie obiektu 91.2.52
- Datowana na 1839 rok głownia, 91.2.56
- Sześć dat elementów, 91.2.48
- Datowana na 1626 rok głownia, 91.2.47
- Głownia Kuniyoshi pod numerem 91.2.54
- The Walters Art Museum, historia założycieli
- Journal of the Walters Art Museum, tom 59
- Odkrywanie sztuki japońskiej: amerykańscy kolekcjonerzy i The Met
- Sztylet z zastrzeżoną datą, 91.2.31
- Rodzina Gotō na przestrzeni pokoleń: Daishō rodu Tokugawa jako archiwum
